پایگاه اطلاع رسانی دریا و نفت

افزایش قیمت بنزین بارها در ایران اتفاق افتاده، اما فقط در مقاطعی به اعتراض‌های گسترده انجامیده است. چرا افزایش هشت‌برابری قیمت بنزین در دولت خاتمی بدون واکنش اجتماعی گذشت، اما در سال ۱۳۹۸ به یکی از پرهزینه‌ترین اعتراض‌های تاریخ معاصر ایران انجامید؟ عباس عبدی ریشه پاسخ را نه در قیمت بنزین، بلکه در اعتماد عمومی، تورم و شکاف میان مردم و حاکمیت می‌داند.

قیمت جهانی نفت در هفته گذشته با وجود تجربه چند موج افزایشی کوتاه‌مدت، در مجموع مسیر نزولی را طی کرد؛ مسیری که بیش از هر چیز تحت‌تأثیر نگرانی‌ها از مازاد عرضه جهانی، بازگشت بخشی از تولیدات متوقف‌شده و امید به کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی شکل گرفت، هرچند ریسک‌های سیاسی همچنان مانع ریزش شدید قیمت‌ها شدند.

کاهش بی‌سابقه تراز آب دریای خزر در سال‌های اخیر، به یکی از جدی‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و اقتصادی شمال ایران تبدیل شده است؛ پدیده‌ای که کارشناسان، عامل اصلی آن را تغییرات اقلیمی، گرمایش زمین و تغییر الگوی بادها می‌دانند و هشدار می‌دهند در صورت تداوم این روند، بنادر، تالاب‌ها و زیرساخت‌های حیاتی سواحل شمالی با خطر تعطیلی و نابودی مواجه خواهند شد.

در حالی که برخی گزارش‌های بین‌المللی از صادرات بیش از دو میلیون بشکه نفت ایران در روز خبر می‌دهند، نبود آمار رسمی، تناقض در ارقام تولید و پالایش و تداوم بحران ارزی، پرسش‌های جدی درباره واقعیت درآمدهای نفتی کشور ایجاد کرده است؛ پرسش‌هایی که به گفته یک کارشناس انرژی، پاسخ آن‌ها می‌تواند بسیاری از ابهامات اقتصادی امروز را روشن کند.

وزیر راه و شهرسازی از آمادگی ایران برای تخصیص محوطه‌هایی در بنادر جنوبی و بندر خشک آپرین به بلاروس خبر داد و تأکید کرد هیچ محدودیتی برای تردد ناوگان بلاروسی در کشور وجود ندارد. او این اقدام را گامی در جهت گسترش همکاری‌های حمل‌ونقل و تقویت کریدور شمال–جنوب دانست.

با وجود تأکید دولت بر «عدم غافل‌گیری» و «اطلاع‌رسانی شفاف»، اجرای مصوبه جدید بنزین از ۲۲ آذر در حالی قطعی شده که ناهماهنگی‌های متعدد، تناقض‌گویی مسئولان و ابهام‌های جدی درباره مبنای محاسبات مصرف و قیمت تمام‌شده، نگرانی‌های گسترده اجتماعی و اقتصادی ایجاد کرده است. طرحی که هدفش مدیریت مصرف و کاهش واردات اعلام می‌شود، اما پرسش‌های اساسی درباره آثار تورمی، فشار معیشتی و واقع‌گرایی آن همچنان بی‌پاسخ مانده است.

نمایندگان مجلس شورای اسلامی با تصویب ماده ۳ لایحه دوفوریتی الزامات بودجه‌های سنواتی، سهم شرکت ملی نفت ایران و سایر شرکت‌های اکتشاف و تولید را در قالب ردیفی مستقل برای سرمایه‌گذاری در طرح‌های مصوب این شرکت‌ها مشخص کردند و شیوه ثبت و هزینه‌کرد اعتبارات تهاتری را شفاف‌تر ساختند.

با وجود تأکید صریح رئیس‌جمهور بر حذف محدودیت گاز صنایع صادرات‌محور در آذرماه، فعالان فولادی می‌گویند این دستور هنوز اجرایی نشده و بخشی از واحدهای تولیدی همچنان با کاهش قابل توجه سهمیه گاز روبه‌رو هستند؛ مسئله‌ای که مستقیماً تولید و صادرات را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وزیر نفت اعلام کرد مازاد تولید ناشی از «طرح ضربتی افزایش ۲۵۰ هزار بشکه‌ای نفت» به‌عنوان یکی از پایه‌های درآمدی دولت در بودجه ۱۴۰۵ لحاظ خواهد شد. او تأکید کرد این طرح با اتکا به منابع صندوق توسعه ملی در حال پیشرفت است و می‌تواند نقش مهمی در تقویت صادرات و تأمین ارز ایفا کند.

یک کارشناس اقتصادی با تأکید بر لزوم اصلاح ساختار بودجه و نظام مالیاتی، از کاهش هزینه‌ها، بهبود روابط تجاری خارجی، و توسعه منابع مالی به‌عنوان سه شرط ضروری برای رفع ناترازی بودجه دولت در سال ۱۴۰۵ یاد کرد. او همچنین هشدار داد که در صورت عدم اصلاحات، کسری بودجه در سال آینده اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

عربستان سعودی که دهه‌ها نماد قدرت نفتی جهان بود، اکنون با سرعتی بی‌سابقه در حال تبدیل‌شدن به یکی از قطب‌های جهانی انرژی پاک است. این کشور با ساخت بزرگ‌ترین مزارع خورشیدی جهان و سرمایه‌گذاری‌های میلیارددلاری، مسیری را می‌پیماید که حتی برخی اقتصادهای پیشرفته از آن عقب نشسته‌اند.

مدیرعامل پیشین شرکت ملی پالایش و پخش با هشدار نسبت به تشدید ناترازی بنزین در کشور تأکید کرد که تهاتر نفت و بنزین تنها می‌تواند راهکاری موقت باشد و راه‌حل پایدار در اصلاح قیمت سوخت، توسعه زیرساخت‌ها و استفاده از حامل‌های جایگزین نهفته است.

در حالی که هر زمستان با اوج‌گیری مصرف خانگی، صنایع کشور با کمبود گاز و تعطیلی‌های پرهزینه روبه‌رو می‌شوند، نوسازی ۲۰ میلیون بخاری فرسوده و جایگزینی آن‌ها با بخاری‌های پربازده می‌تواند تا روزانه ۱۰۰ میلیون مترمکعب گاز آزاد کند و مسیری پایدار برای تامین انرژی بخش تولید فراهم سازد.

در روزهایی که صنعت نفت با کمبود منابع و فشار تحریم‌های خارجی دست و پنجه نرم می‌کند، این‌بار نه از بیرون، که از دل ساختار اداری کشور ضربه خورد؛ جایی که سازمان امور مالیاتی با توقیف و برداشت گسترده از منابع شرکت ملی نفت، بزرگ‌ترین تولیدکننده انرژی ایران را در تنگنای مالی کم‌سابقه‌ای قرار داد.

غنا که روزگاری نماد ثبات سیاسی و موفقیت اقتصادی غرب در آفریقا به شمار می‌رفت، اکنون با سیاست‌های تازه دولت جان ماهاما، به‌سرعت در حال فاصله گرفتن از غرب و نزدیکی به محور روسیه و چین است. بدهی‌های سنگین به شرکت‌های آمریکایی، روابط فزاینده با مسکو و پکن، و فشار بر مخالفان سیاسی، نشانه‌هایی از چرخشی است که نه‌تنها آینده اقتصادی غنا، بلکه جایگاه ژئوپلیتیکی آن را در قاره سیاه دستخوش تغییر کرده است.

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در نامه‌ای به مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، نسبت به پیامدهای افزایش قیمت بنزین هشدار داده و از دولت خواستند پیش از هرگونه تصمیم قیمتی، سیاست‌های غیرقیمتی و شفاف‌سازی مصرف سوخت را اجرا کند.

در ادامه سیاست‌های توسعه دریامحور جمهوری اسلامی ایران، تهران با هدف تقویت جایگاه خود در حمل‌ونقل و ترانزیت منطقه‌ای، گام‌های تازه‌ای در همکاری‌های بین‌المللی برداشته است. توافق با روسیه برای تشکیل نخستین کنسرسیوم مشترک حمل‌ونقل دریایی و پیشرفت مذاکرات با قزاقستان، جمهوری آذربایجان و ترکمنستان از جمله اقداماتی است که می‌تواند جایگاه ایران را در تجارت دریایی شمال و جنوب کشور به‌طور چشمگیری ارتقا دهد.

محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، اعلام کرد برای تحقق کامل اهداف بخش انرژی در برنامه هفتم توسعه، حدود ۱۹۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مورد نیاز است. به گفته او، در سال نخست اجرای برنامه تنها ۵.۵ میلیارد دلار، معادل ۲۲ درصد منابع پیش‌بینی‌شده، تأمین شده است؛ با این حال رشد ۶.۲ درصدی ارزش افزوده نفت و گاز در سال ۱۴۰۳ از رشد اقتصادی کل کشور فراتر بوده است.

رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی اعلام کرد: در سال نخست اجرای برنامه هفتم توسعه، عملکرد دستگاه‌ها در حوزه‌هایی مانند جمع‌آوری گازهای مشعل، تولید فرآورده‌های نفتی و کاهش تلفات شبکه برق مطلوب بوده است، اما اهدافی همچون رشد اقتصادی ۹ درصدی بخش نفت، رفع ناترازی انرژی و تشکیل سازمان بهینه‌سازی انرژی هنوز محقق نشده‌اند.

با تصویب نظام جدید تعرفه گاز طبیعی، دولت چهاردهم طرحی را به اجرا می‌گذارد که همزمان با حمایت از خانوارهای کم‌درآمد و کم‌مصرف، زمینه بهینه‌سازی مصرف در بخش‌های غیرمولد اقتصادی را فراهم می‌کند.