پایگاه اطلاع رسانی دریا و نفت

اقتصاد جهان در حالی به سمت انرژی‌های پاک حرکت می‌کند که هنوز بخش بزرگی از حمل‌ونقل، صنایع سنگین و پتروشیمی به نفت و گاز وابسته است. در چنین شرایطی، اختلال طولانی‌مدت در تولید و صادرات نفت خلیج فارس یا بسته‌شدن مسیرهایی مانند تنگه هرمز می‌تواند بازار انرژی را با یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه در دهه‌های اخیر مواجه کند؛ شوکی که افزایش قیمت نفت، تورم، اختلال در تجارت جهانی و حتی تغییر دوباره ترکیب انرژی کشورها را به دنبال خواهد داشت.

بازار جهانی نفت هفته گذشته میان دو نیروی متضاد گرفتار بود؛ از یک سو سیگنال‌های دیپلماتیک و امید به کاهش تنش‌ها، قیمت‌ها را به سمت پایین کشید و از سوی دیگر، تداوم ابهام درباره تنگه هرمز، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و نگرانی از کاهش عرضه، بار دیگر خریداران را به بازار بازگرداند. در نهایت، نفت هفته‌ای پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ بازاری که نشان داد حتی کوچک‌ترین تغییر در چشم‌انداز سیاسی منطقه می‌تواند مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.

از گلستان و ترکمانچای تا معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ و کنوانسیون آکتائو؛ حقوق ایران در خزر چگونه تغییر کرد و امروز کدام بخش از پرونده همچنان باز است؟
دریای خزر برای ایران فقط یک پهنه آبی در شمال کشور نیست؛ پرونده‌ای تاریخی، حقوقی، امنیتی و اقتصادی است که بیش از دو قرن فراز و نشیب را پشت سر گذاشته است

تراستی‌ها سال‌ها در سایه تحریم‌ها، یکی از محرمانه‌ترین حلقه‌های انتقال پول نفت و تجارت خارجی ایران بودند؛ شبکه‌ای از افراد و شرکت‌های واسطه که قرار بود راهی برای عبور از محدودیت‌های بانکی و حفظ جریان صادرات باشند. اما امروز همین سازوکار اضطراری به یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ پرونده‌ای که پای میلیاردها دلار منابع نفتی، اختلاف روایت مسئولان، نحوه انتخاب واسطه‌ها، ضعف نظارت و ورود قوه قضاییه را به میان کشیده و این پرسش را مطرح کرده است که چگونه ابزاری برای دور زدن تحریم‌ها، خود به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های مدیریت منابع ارزی ایران تبدیل شد.

بازار جهانی نفت دیگر فقط به تراز عرضه و تقاضا واکنش نشان نمی‌دهد. آنچه این روزها قیمت هر بشکه نفت را بالا و پایین می‌کند، بیش از هر چیز سطح بی‌اعتمادی به آینده امنیت خاورمیانه است. هر خبر از تنگه هرمز، هر تهدید نظامی و هر نشانه‌ای از دیپلماسی، تنها برای چند ساعت مسیر بازار را تغییر می‌دهد و سپس جای خود را به تردید تازه‌ای می‌دهد. در چنین فضایی، ریسک دیگر یک عامل موقت نیست؛ به بخشی از قیمت نفت تبدیل شده است.

روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال در گزارشی تحلیلی هشدار داده است که همزمانی اختلال در دو گذرگاه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، نزدیک به ۲۵ درصد از جریان تجارت نفت جهان را با تهدید مواجه کرده است؛ وضعیتی که می‌تواند صادرات نفت عربستان را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده و فشار تازه‌ای بر بازار جهانی انرژی وارد کند.

تشدید ناامنی در سه مسیر راهبردی انتقال نفت شامل دریای سرخ، تنگه هرمز و مسیر صادرات نفت دریای خزر، بازار جهانی انرژی را با نگرانی تازه‌ای از محدودیت عرضه مواجه کرده است؛ موضوعی که باعث شده قیمت نفت فیزیکی برنت به بیش از ۱۰۵ دلار در هر بشکه برسد و فاصله آن با بازار آتی افزایش یابد.

بازار جهانی نفت در حال تجربه یک تغییر ساختاری است؛ تغییری که در آن دیگر تنها ظرفیت مازاد تولید عربستان سعودی تعیین‌کننده مسیر قیمت‌ها نیست. انباشت گسترده ذخایر نفتی چین و استفاده هدفمند از آنها در زمان بحران، نشان داده است که مدیریت تقاضا از طریق ذخایر می‌تواند به همان اندازه مدیریت عرضه بر بازار اثرگذار باشد و موازنه سنتی قدرت در بازار نفت را دگرگون کند.

چین با اتکا به ذخایر گسترده نفت خام و مدیریت هوشمندانه زمان خرید، به بازیگری تأثیرگذار در بازار جهانی نفت تبدیل شده است. استفاده از نفت ذخیره‌شده در دوره اوج تنش‌های ژئوپلیتیکی، نه‌تنها نیاز این کشور به واردات را کاهش داد، بلکه مسیر صادرات تولیدکنندگان بزرگ، سیاست‌های قیمت‌گذاری عربستان و روند معاملات نفت ایران را نیز تحت تأثیر قرار داد؛ تغییری که از نگاه تحلیلگران، قواعد سنتی بازار نفت را وارد مرحله‌ای تازه کرده است.

دریای جنوبی چین بار دیگر به یکی از کانون‌های اصلی رقابت ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده است؛ پهنه‌ای راهبردی که علاوه بر عبور بخش قابل‌توجهی از تجارت جهانی، محل تلاقی منافع امنیتی، اقتصادی و نظامی چین، آمریکا و کشورهای منطقه است. همزمان با افزایش حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای و تشدید اختلافات ارضی، پکن این تحرکات را تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی و منافع راهبردی خود می‌داند؛ موضوعی که می‌تواند بر معادلات امنیتی و اقتصادی آسیا و جهان تأثیر بگذارد.

تحولات امروز در تنگه هرمز نشان می‌دهد که این آبراه استراتژیک همچنان مهم‌ترین نقطه ریسک ژئوپلیتیکی در بازار انرژی جهان است. داده‌های مراکز پایش دریایی و انرژی از کاهش شدید تردد نفتکش‌ها، افزایش هزینه‌های بیمه جنگ و بازنگری شرکت‌های کشتیرانی در برنامه‌های عملیاتی خود حکایت دارد.

بازار جهانی نفت در هفته گذشته بیش از هر چیز از تحولات ژئوپلیتیکی تاثیر پذیرفت. در حالی که افزایش تولید اوپک‌پلاس و رشد عرضه جهانی در ابتدای هفته فشار نزولی بر قیمت‌ها وارد کرده بود، تشدید تنش‌ها در خلیج فارس و نگرانی از اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، مسیر بازار را تغییر داد و موجب شد نفت برنت و وست‌تگزاس اینترمدیت در پایان هفته رشد قابل توجهی را به ثبت برسانند.

بازار جهانی نفت در واکنش به تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت تنگه هرمز، معاملات روز چهارشنبه را با رشد قابل توجه قیمت‌ها آغاز کرد. نگرانی از اختلال در عرضه نفت، بر اثر افزایش تولید اوپک‌پلاس غلبه کرد و بهای نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت را نزدیک به ۳ درصد افزایش داد.

بازار جهانی نفت در آغاز معاملات هفته با افزایش قیمت مواجه شد؛ رشدی که در پی تشدید دوباره تنش‌ها میان آمریکا و ایران و افزایش نااطمینانی نسبت به وضعیت امنیتی تنگه هرمز شکل گرفت. معامله‌گران اکنون با نگرانی بیشتری تحولات منطقه را دنبال می‌کنند؛ چراکه هرگونه اختلال در این گذرگاه حیاتی می‌تواند تعادل عرضه جهانی را برهم بزند.

بازار جهانی نفت در پایان هفته تحت تأثیر کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیکی، ازسرگیری جریان عادی کشتیرانی در تنگه هرمز و چشم‌انداز افزایش عرضه از سوی عراق، با افتی محسوس مواجه شد؛ افتی که قیمت طلای سیاه را به سطوح پیش از آغاز تنش‌های نظامی در خاورمیانه بازگرداند.

با آغاز روند بازگشایی تنگه هرمز پس از توافق آتش‌بس میان آمریکا و ایران، بازار جهانی انرژی وارد مرحله‌ای تازه از بازتنظیم شده است؛ مرحله‌ای که به گفته کارشناسان، بازگشت کامل آن به وضعیت عادی نه‌تنها سریع نخواهد بود، بلکه در بخش گاز طبیعی مایع (LNG) پیچیدگی‌های بیشتری نسبت به نفت دارد.

با انتشار خبر توافق میان ایران و آمریکا و اعلام بازگشایی تنگه هرمز، بازارهای جهانی نفت واکنشی فوری نشان دادند؛ به‌طوری‌که قیمت نفت برنت بیش از ۴.۵ درصد و نفت وست‌تگزاس بیش از ۵ درصد کاهش یافت. با این حال، تحلیلگران معتقدند افت قیمت‌ها به معنای پایان بحران نیست و شوک ناشی از اختلال طولانی در یکی از مهم‌ترین شاهراه‌های انرژی جهان، همچنان اثرات خود را بر اقتصاد جهانی حفظ خواهد کرد.

بازار جهانی نفت هفته گذشته یکی از پرتنش‌ترین دوره‌های خود در ماه‌های اخیر را پشت سر گذاشت؛ دوره‌ای که در آن هر تحول سیاسی و نظامی در منطقه، مستقیماً بر روند قیمت‌ها اثر گذاشت. از تشدید تنش‌های نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل گرفته تا گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال توافق میان تهران و واشنگتن، همگی باعث شدند نفت در مسیرهای متضاد حرکت کند و معامله‌گران با احتیاط بیشتری وارد بازار شوند.

بازار جهانی نفت در هفته گذشته تحت تاثیر مستقیم تحولات سیاسی و امنیتی خاورمیانه نوسانات قابل‌توجهی را تجربه کرد. تشدید تنش‌ها میان ایران، آمریکا، اسرائیل و حزب‌الله از یک سو و نگرانی‌ها درباره امنیت تنگه هرمز از سوی دیگر، قیمت نفت را در بیشتر روزهای هفته در سطوح بالا نگه داشت. با این حال، انتشار برخی اخبار درباره احتمال کاهش تنش‌ها و تداوم صادرات نفت کشورهای منطقه مانع از جهش بیشتر قیمت‌ها شد.