توسعه دریامحور

بازار جهانی نفت هفته گذشته یکی از پرنوسان‌ترین هفته‌های خود را پشت سر گذاشت؛ جایی که حملات به زیرساخت‌های نفتی عربستان، قیمت برنت را دوباره به کانال ۱۰۵ دلار رساند، اما امید به افزایش عرضه و کاهش تنش‌ها میان آمریکا و ایران مانع از تثبیت این جهش شد. در پایان هفته نیز شکاف قیمت برنت و نفت آمریکا به بالاترین سطح چند ماه اخیر رسید و از تغییر جهت معامله‌گران در دو سوی بازار حکایت داشت.

بازارهای جهانی در هفته گذشته میان دو نیروی متضاد گرفتار بودند؛ از یک سو تنش‌های خاورمیانه و نگرانی از اختلال در عرضه نفت، از قیمت برنت حمایت کرد و از سوی دیگر امید به کاهش تنش‌ها و فشار سیاست‌های پولی آمریکا، نفت خام آمریکا و طلا را به مسیر نزولی کشاند. حاصل این کشمکش، رشد محدود برنت در برابر افت محسوس وست تگزاس اینترمدیت و کاهش بیش از دو درصدی طلا بود.

کاهش ریسک اختلال در عرضه نفت خاورمیانه و افزایش امیدها به تداوم جریان صادرات، قیمت نفت را برای ششمین جلسه متوالی پایین آورد و برنت را به زیر ۱۰۰ دلار رساند. همزمان، تقویت دلار و نگرانی از ماندگاری نرخ‌های بهره بالا، طلا را نیز تحت فشار قرار داد.

حمله به خط لوله شرق به غرب عربستان بار دیگر آسیب‌پذیری مسیرهای جایگزین تنگه هرمز را آشکار کرد؛ اما مجموعه پروژه‌های نفتی، ریلی و ترانزیتی منطقه نشان می‌دهد کشورهای خلیج فارس به دنبال یک مسیر واحد برای دور زدن هرمز نیستند و در حال ساخت شبکه‌ای چندلایه برای کاهش وابستگی به این گلوگاه انرژی هستند.

بازار جهانی نفت هفته گذشته یکی از پرالتهاب‌ترین دوره‌های خود را پشت سر گذاشت؛ برنت در میانه هفته از ۱۰۵ دلار عبور کرد و نفت خام آمریکا نیز برای نخستین بار در این دوره به بالای ۱۰۰ دلار رسید. در پایان هفته، توقف موقت خط لوله شرق به غرب عربستان و افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت باب‌المندب، زنگ خطر تازه‌ای برای بازار انرژی به صدا درآورد.

تهران و مسقط بر سر ایجاد یک مسیر موقت جدید برای تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز به توافق رسیده‌اند؛ توافقی که قرار است در نشست هشت‌جانبه مسقط تشریح شود، اما به معنای بازگشایی کامل این آبراه راهبردی نیست.

وزیر انرژی آمریکا از توافقی خبر داده است که به گفته او می‌تواند با ورود گسترده سرمایه و شرکت‌های خصوصی آمریکایی به صنعت نفت ونزوئلا، تولید نفت خام این کشور را طی سال‌های آینده بیش از دو برابر کند؛ توافقی که می‌تواند معادلات بازار انرژی و جایگاه ونزوئلا در بازار جهانی نفت را تغییر دهد.

تنگه هرمز در ظاهر آرام‌تر شده، اما پشت این آرامش شکننده، یک بن‌بست راهبردی میان تهران و واشنگتن در جریان است؛ دنی سیترنوویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، معتقد است آمریکا در مدیریت پیامدهای بحران دست بالا را پیدا کرده، اما هنوز به اهداف اصلی خود از رویارویی با ایران نرسیده است. از سوی دیگر، فشار اقتصادی فزاینده می‌تواند تهران را به این جمع‌بندی برساند که ادامه صبر، پرهزینه‌تر از تشدید تنش است.

بازار جهانی نفت هفته گذشته تحت تاثیر تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیکی، کاهش تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز و نگرانی از اختلال در عرضه، یکی از صعودی‌ترین هفته‌های اخیر را پشت سر گذاشت؛ به‌طوری که برنت از محدوده ۸۹ دلار به بیش از ۹۴ دلار رسید و وست‌تگزاس اینترمیدیت نیز تا ۸۷ دلار افزایش یافت.

آلودگی نفتی سواحل جنوبی قشم و بخش‌هایی از جزیره هنگام بار دیگر شدت گرفته است؛ آلودگی‌ای که به گفته سازمان حفاظت محیط زیست از سمت دریا وارد شده و پس از پاکسازی برخی مناطق، دوباره به ساحل بازگشته است. تاکنون حدود ۳.۲ هکتار از سواحل آلوده شده و در برخی نقاط نفت تا عمق ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متری بستر نفوذ کرده است. همزمان نگرانی‌ها درباره آسیب به زیستگاه لاک‌پشت‌های پوزه‌عقابی و جنگل‌های حرا افزایش یافته است.

چین در یک دستاورد مهم فضایی، برای نخستین‌بار توانست مرحله اول یک موشک حامل را پس از پرتاب مداری با موفقیت بازیابی کند؛ فناوری‌ای که می‌تواند هزینه پرتاب‌های فضایی چین را کاهش داده و رقابت این کشور با شرکت‌هایی مانند اسپیس‌ایکس را وارد مرحله تازه‌ای کند.

اقتصاد جهان در حالی به سمت انرژی‌های پاک حرکت می‌کند که هنوز بخش بزرگی از حمل‌ونقل، صنایع سنگین و پتروشیمی به نفت و گاز وابسته است. در چنین شرایطی، اختلال طولانی‌مدت در تولید و صادرات نفت خلیج فارس یا بسته‌شدن مسیرهایی مانند تنگه هرمز می‌تواند بازار انرژی را با یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه در دهه‌های اخیر مواجه کند؛ شوکی که افزایش قیمت نفت، تورم، اختلال در تجارت جهانی و حتی تغییر دوباره ترکیب انرژی کشورها را به دنبال خواهد داشت.

بازار جهانی نفت هفته گذشته میان دو نیروی متضاد گرفتار بود؛ از یک سو سیگنال‌های دیپلماتیک و امید به کاهش تنش‌ها، قیمت‌ها را به سمت پایین کشید و از سوی دیگر، تداوم ابهام درباره تنگه هرمز، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و نگرانی از کاهش عرضه، بار دیگر خریداران را به بازار بازگرداند. در نهایت، نفت هفته‌ای پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ بازاری که نشان داد حتی کوچک‌ترین تغییر در چشم‌انداز سیاسی منطقه می‌تواند مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.

از گلستان و ترکمانچای تا معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ و کنوانسیون آکتائو؛ حقوق ایران در خزر چگونه تغییر کرد و امروز کدام بخش از پرونده همچنان باز است؟
دریای خزر برای ایران فقط یک پهنه آبی در شمال کشور نیست؛ پرونده‌ای تاریخی، حقوقی، امنیتی و اقتصادی است که بیش از دو قرن فراز و نشیب را پشت سر گذاشته است

تراستی‌ها سال‌ها در سایه تحریم‌ها، یکی از محرمانه‌ترین حلقه‌های انتقال پول نفت و تجارت خارجی ایران بودند؛ شبکه‌ای از افراد و شرکت‌های واسطه که قرار بود راهی برای عبور از محدودیت‌های بانکی و حفظ جریان صادرات باشند. اما امروز همین سازوکار اضطراری به یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ پرونده‌ای که پای میلیاردها دلار منابع نفتی، اختلاف روایت مسئولان، نحوه انتخاب واسطه‌ها، ضعف نظارت و ورود قوه قضاییه را به میان کشیده و این پرسش را مطرح کرده است که چگونه ابزاری برای دور زدن تحریم‌ها، خود به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های مدیریت منابع ارزی ایران تبدیل شد.

روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال در گزارشی تحلیلی هشدار داده است که همزمانی اختلال در دو گذرگاه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، نزدیک به ۲۵ درصد از جریان تجارت نفت جهان را با تهدید مواجه کرده است؛ وضعیتی که می‌تواند صادرات نفت عربستان را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده و فشار تازه‌ای بر بازار جهانی انرژی وارد کند.

بازار جهانی نفت در واکنش به تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت تنگه هرمز، معاملات روز چهارشنبه را با رشد قابل توجه قیمت‌ها آغاز کرد. نگرانی از اختلال در عرضه نفت، بر اثر افزایش تولید اوپک‌پلاس غلبه کرد و بهای نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت را نزدیک به ۳ درصد افزایش داد.