چالش های صنعت دریایی

در حالی که گزارش‌هایی از بازنگشتن بخشی از ارز حاصل از صادرات نفت منتشر شده، منابع آگاه از تعیین ضرب‌الاجل دو تا سه‌ماهه برای تراستی‌های نفتی خبر می‌دهند؛ سازوکاری که با دریافت ضمانت‌نامه و وثیقه همراه است و در صورت تخلف، به ضبط دارایی‌ها منجر می‌شود. همزمان شنیده‌ها حاکی از آن است که بخشی از منابع ارزی از مسیر چین به امارات منتقل می‌شود.

قیمت جهانی نفت در هفته گذشته با وجود نوسانات مقطعی، در مجموع مسیر نزولی را طی کرد. کاهش ریسک ژئوپلیتیکی ناشی از سیگنال‌های دیپلماتیک میان ایران و آمریکا، در کنار تقویت دلار، سیاست‌های اوپک‌پلاس و ضعف عوامل بنیادین تقاضا، مانع از تثبیت قیمت‌ها در سطوح بالا شد.

بحران انرژی پس از جنگ اوکراین، اروپا را وادار کرد یکی از بنیادی‌ترین بازنگری‌های راهبردی خود را رقم بزند؛ بازنگری‌ای که نه‌تنها وابستگی دیرینه به گاز روسیه را در هم شکست، بلکه ایالات متحده را به بازیگر محوری امنیت انرژی اروپا و یونان را از حاشیه به قلب معماری انرژی قاره سبز رساند. آنچه در ابتدا واکنشی اضطراری بود، اکنون به یک نظم پایدار ژئوپلتیکی تبدیل شده است.

با وجود رکوردشکنی تحریم‌ها در سال ۲۰۲۵، تجارت نفت کشورهای تحت تحریم نه‌تنها متوقف نشد، بلکه با اتکا به ناوگان سایه، واسطه‌های نوظهور و تاکتیک‌های پیچیده فریب، تاب‌آوری بی‌سابقه‌ای از خود نشان داد. گزارش جدید موسسه کپلر هشدار می‌دهد که نظارت سنتی مبتنی بر لیست‌های سیاه عملاً کارایی خود را از دست داده و سال ۲۰۲۶، آغاز عصر جدیدی از «تحلیل ریسک رفتاری و پیش‌بینی‌محور» در بازار انرژی خواهد بود.

با شتاب‌گرفتن اجرای طرح‌های جمع‌آوری گازهای همراه نفت، صنعت نفت ایران در آستانه یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های زیست‌محیطی و اقتصادی خود قرار گرفته است؛ پروژه‌ای که قرار است تا پایان سال ۱۴۰۶ روزانه بیش از ۴۰ میلیون مترمکعب گاز مشعل را به ثروت ملی تبدیل کرده و چهره مناطق نفت‌خیز کشور را دگرگون کند.

بررسی ارقام لایحه بودجه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد دولت با نگاهی محتاطانه به بازار جهانی نفت، کاهش چشمگیری در سهم درآمدهای نفتی بودجه در نظر گرفته است. به گفته سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی، اگرچه صادرات روزانه نفت حدود یک میلیون بشکه برآورد شده، اما تخفیف‌های اجباری و مازاد عرضه جهانی می‌تواند قیمت نفت ایران را حتی به کمتر از ۵۰ دلار در هر بشکه برساند.

مصوبه تازه شورای اقتصاد این امکان را فراهم کرده است که شرکت‌های پالایشی مطالبات انباشته خود از دولت را با عرضه فرآورده‌های نفتی در بورس انرژی ایران تسویه کنند؛ تصمیمی که به گفته مدیرعامل بورس انرژی، همزمان به کاهش بدهی دولت، بهبود نقدینگی پالایشگاه‌ها و تقویت جایگاه بورس انرژی به‌عنوان بازاری شفاف و رقابتی منجر خواهد شد.

مدیرعامل پیشین شرکت ملی پالایش و پخش با هشدار نسبت به تشدید ناترازی بنزین در کشور تأکید کرد که تهاتر نفت و بنزین تنها می‌تواند راهکاری موقت باشد و راه‌حل پایدار در اصلاح قیمت سوخت، توسعه زیرساخت‌ها و استفاده از حامل‌های جایگزین نهفته است.

در ادامه سیاست‌های توسعه دریامحور جمهوری اسلامی ایران، تهران با هدف تقویت جایگاه خود در حمل‌ونقل و ترانزیت منطقه‌ای، گام‌های تازه‌ای در همکاری‌های بین‌المللی برداشته است. توافق با روسیه برای تشکیل نخستین کنسرسیوم مشترک حمل‌ونقل دریایی و پیشرفت مذاکرات با قزاقستان، جمهوری آذربایجان و ترکمنستان از جمله اقداماتی است که می‌تواند جایگاه ایران را در تجارت دریایی شمال و جنوب کشور به‌طور چشمگیری ارتقا دهد.

محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، اعلام کرد برای تحقق کامل اهداف بخش انرژی در برنامه هفتم توسعه، حدود ۱۹۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مورد نیاز است. به گفته او، در سال نخست اجرای برنامه تنها ۵.۵ میلیارد دلار، معادل ۲۲ درصد منابع پیش‌بینی‌شده، تأمین شده است؛ با این حال رشد ۶.۲ درصدی ارزش افزوده نفت و گاز در سال ۱۴۰۳ از رشد اقتصادی کل کشور فراتر بوده است.

سازمان بین‌المللی دریانوردی مراسم روز جهانی دریانوردی ۲۰۲۵ را با تمرکز بر حفاظت از محیط زیست برگزار می‌کند

شرکت مدیریت بین المللی همراه (هیمکو)، از زیرمجموعه‌های «ومعادن»، با راه‌اندازی پایانه تخصصی صادرات مواد فله معدنی در بندرعباس، حلقه مفقوده اتصال معادن ایران به بازارهای جهانی را تکمیل کرده است. این پروژه که با نگاه مهندسی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بی‌بدیل سواحل جنوبی اجرایی شده، با کاهش هزینه و افزایش سرعت حمل‌ونقل، رقابت‌پذیری مواد معدنی ایران را در عرصه بین‌الملل متحول می‌کند.

حمل و نقل بین‌المللی دریایی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین روش‌های جابجایی کالا در سطح جهان است. این روش از حمل و نقل، سهم بزرگی در تجارت جهانی دارد و بیش از ۸۰ درصد تبادلات کالایی بین کشورها از طریق دریا انجام می‌شود.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز سه‌شنبه در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد که دولت ترامپ تصمیم گرفته است آتش‌بس دوجانبه‌ای را با شورشیان حوثی یمن برقرار کند. او گفت که بمباران‌های آمریکا بر فراز یمن «فوراً متوقف خواهد شد» و او «به حرف حوثی‌ها» مبنی بر توقف حمله به کشتی‌های آمریکایی اعتماد خواهد کرد.

در حالی که ایران با داشتن هزاران کیلومتر خط ساحلی ظرفیت عظیمی برای توسعه دریامحور دارد، نبود مدیریت یکپارچه، ضعف زیرساخت‌ها و وابستگی به اقتصاد نفتی مانع شکوفایی این بخش شده است. حال اما با تصویب برنامه اجرایی و تدوین اساسنامه سازمان توسعه دریامحور، امیدها برای تحول در این حوزه جان گرفته است.

هوش مصنوعی آماده است تا به طور قابل توجهی چشم انداز امنیت دریایی هند و اقیانوس آرام را تغییر دهد. این آگاهی موقعیتی بی سابقه، سرعت تصمیم گیری و انعطاف پذیری عملیاتی را ارائه می دهد.

دریاهای آزاد وسیع و گاه بی‌رحمانه، مکانی برای آرزو، اختراع مجدد و فرار از قوانین است. به همین دلیل است که اقیانوس‌ها مدت‌ها مغناطیسی برای آزادیخواهانی بوده‌اند که امیدوارند با ایجاد ریزملت‌های مستقل خود در آب‌های بین‌المللی از دولت‌ها، مالیات‌ها و سایر مردم فرار کنند.

انجمن بیمه‌گران دریایی نوردیک (Cefor) گزارش پوشش بدنه و ماشین‌آلات سال 2024 خود را منتشر کرده است، که در کانون توجه روندهای نوظهور در بازار بیمه دریایی قرار دارد. Cefor حدود 56 درصد از ناوگان جهانی بالای 20000 تناژ ناخالص (GT) را تحت پوشش دارد.

همزمان با برگزاری رزمایش‌های نظامی ایران در آب‌های شمالی اقیانوس هند، تنش‌ها در این منطقه افزایش یافته است. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که کشورهای منطقه و فرامنطقه‌ای تحرکات خود را در این آبراه راهبردی شدت بخشیده‌اند. افزایش حضور نظامی و تقابل قدرت‌ها در این منطقه حساس، نگرانی‌هایی را درباره امنیت دریایی و ثبات منطقه‌ای به وجود آورده است.

فناوری SMR به سرعت در حال پیشرفت است و طرح های متعددی در حال توسعه است و چندین شرکت قصد دارند راکتورها را در دهه آینده مستقر کنند.