نفت

پس از گذشت دو ماه از بسته شدن تنگه هرمز، تحلیلگران ارشد انرژی از وقوع یک فاجعه در بازار جهانی نفت خبر می‌دهند. طبق گزارش جی‌پی مورگان، با رسیدن آخرین محموله‌های موجود به مقصد در تاریخ ۲۰ آوریل، جهان با کمبود شدید و بحرانی نفت مواجه خواهد شد.

کاهش امیدها نسبت به ازسرگیری مذاکرات صلح میان ایران و آمریکا قیمت جهانی نفت افزایش چشمگیری پیدا کرد؛ قیمت نفت برنت مرز 109 دلار و قیمت نفت ایران نیز از مرز 104 دلار گذاشت.

کارشناسان بین‌المللی تعطیلی نفت خاورمیانه را تصمیم جدید توسط نیروی هوافضای سپاه می دانند که گفته شده تعیین بانک اهداف از بین تأسیسات نفتی است و هر جا را دشمن بزند، ما تأسیسات نفتی منطقه را می‌زنیم.

بهای نفت به دلیل پیش بینی تداوم مذاکرات ایران و آمریکا و از سرگیری صادرات نفت از طریق تنگه هرمز، در معاملات امروز کاهش یافت.

شرکت ملی نفت کویت به دنبال انسداد تنگه هرمز که عملاً تردد دریایی در خلیج فارس را به صفر رسانده، ناچار به اعلام «قوه قاهره» در تحویل محموله‌های نفت خام و فرآورده‌های تصفیه شده کرد.

در حالی که بازار جهانی نفت با مازاد عرضه روبه‌روست، تنش‌های فزاینده میان ایران و آمریکا می‌تواند به عاملی برای تقویت «حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی» تبدیل شود؛ عاملی که دست اوپک‌پلاس را برای بازگرداندن تدریجی تولید بازتر می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد این ائتلاف بعید است واکنش مستقیمی به تنش‌ها نشان دهد، اما آماده است در صورت اختلال در عرضه ایران، با افزایش تولید، بازار را مدیریت کند.

مصطفی نخعی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، با انتقاد از پیشنهاد تخصیص نفت به واردکنندگان نهاده‌های دامی، این طرح را غیرتخصصی و پرریسک دانست و تاکید کرد فروش نفت باید صرفاً از مسیر وزارت نفت و توسط تریدرهای حرفه‌ای انجام شود؛ در غیر این صورت، هم قیمت نفت ایران آسیب می‌بیند و هم امنیت غذایی کشور.

همزمان با تشدید رقابت میان تهران و مسکو برای حفظ سهم بازار در چین، گزارش تازه مؤسسه تحلیلی Kpler نشان می‌دهد نفت ایران با تخفیفی حدود ۱۰.۵ دلار پایین‌تر از شاخص Brent crude به فروش می‌رسد؛ رقمی که بیانگر فشار مضاعف بر درآمدهای نفتی کشور است.

بازار جهانی نفت در هفته گذشته تحت تأثیر هم‌زمان افزایش تنش‌های سیاسی و نظامی میان ایران و آمریکا، نگرانی‌ها درباره امنیت عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، نوسانات مذاکرات دیپلماتیک و گمانه‌زنی‌ها درباره سیاست تولید ائتلاف اوپک‌پلاس، روندی صعودی را ثبت کرد. هرچند معاملات در ابتدای هفته با احتیاط دنبال شد، اما در نیمه دوم هفته، رشد ریسک‌های ژئوپلیتیکی و کاهش ذخایر نفت خام آمریکا موجب جهش محسوس قیمت‌ها شد و شاخص‌های اصلی نفت بیش از پنج درصد افزایش هفتگی را تجربه کردند.

مدیرکل پیشین امور خزر و آسیای میانه وزارت نفت با طرح ادعاهایی درباره فعالیت «تراستی‌های نفتی» اعلام کرد رقم ارزی که به کشور بازنگشته، بیش از ۱۱ میلیارد دلار برآورد می‌شود. به گفته او، شکل‌گیری ساختارهای غیرشفاف، ورود نهادهای غیرمتخصص و تضعیف بدنه کارشناسی صنعت نفت، زمینه بروز فساد ساختاری و شکل‌گیری شبکه‌های واسطه‌ای در فروش نفت را فراهم کرده است.

با افت ۲۰ درصدی قیمت نفت در سال گذشته و چشم‌انداز مازاد عرضه در ۲۰۲۶، غول‌های نفتی جهان زیر ذره‌بین سهامداران قرار گرفته‌اند. اکنون پرسش اصلی این است: آیا شرکت‌های بزرگ نفتی باید همچنان سود نقدی توزیع کنند یا با تقویت ذخایر و توسعه پروژه‌های جدید، خود را برای دوره‌ای طولانی‌تر از وابستگی جهان به سوخت‌های فسیلی آماده سازند؟

وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران از پیشرفت همکاری‌های تهران و مسکو در توسعه مشترک هفت میدان نفتی خبر داد و اعلام کرد بخشی از این طرح‌ها به مرحله تولید رسیده است؛ موضوعی که آن را نتیجه پیگیری‌های مستمر در چارچوب کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی دو کشور دانست.

بازار جهانی نفت در حالی زیر فشار مازاد عرضه و فضای نزولی معامله‌گران قرار دارد که تهدیدهای ژئوپولیتیک به‌ویژه احتمال تشدید تنش میان ایران و آمریکا، می‌تواند معادله را ناگهان بر هم بزند. در شرایطی که برنت ماه‌ها در محدوده‌ای محدود نوسان کرده، برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند وقوع یک درگیری گسترده در خاورمیانه قادر است قیمت‌ها را حتی تا مرز دو برابر شدن بالا ببرد.

مدیرعامل اسبق شرکت بازرگانی نفت ایران (نیکو) با طرح ادعاهایی تازه درباره سرنوشت میلیاردها دلار درآمد نفتی، از تغییر سازوکار بازگشت ارز در سال‌های اخیر، حذف تراستی‌های وابسته به وزارت نفت و شکل‌گیری شبکه‌ای از واسطه‌های بانکی سخن گفت که به گفته او، بخشی از منابع ارزی کشور را بازنگردانده‌اند؛ موضوعی که به گفته وی با هشدارهای مکرر همراه بوده اما به نتیجه نرسیده است.

در میانه تشدید جنگ تعرفه‌ای میان دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ، این پرسش جدی‌تر شده است که آیا پکن در یک معامله بزرگ با واشنگتن، از تجارت انرژی با تهران عقب‌نشینی خواهد کرد؟ بررسی داده‌های تجاری و ملاحظات ژئوپولیتیک نشان می‌دهد نفت ایران برای چین تنها یک «عدد» در تراز تجاری نیست، بلکه بخشی از معادله امنیت انرژی و رقابت راهبردی با آمریکاست.

در حالی‌که عربستان سعودی با حدود ۵۰ تا ۶۰ نفتکش بسیار بزرگ (VLCC) روزانه بیش از ۶ میلیون بشکه نفت صادر می‌کند، برآوردها از حضور ۱۵۰ تا ۱۷۰ نفتکش در شبکه موسوم به «ناوگان سایه» ایران حکایت دارد؛ ناوگانی که با وجود ظرفیت اسمی بالاتر، صادراتی به‌مراتب کمتر را پشتیبانی می‌کند. این شکاف آماری نشان می‌دهد تعداد کشتی‌ها الزاماً شاخص دقیقی برای سنجش مقیاس واقعی صادرات نیست.

دولت چهاردهم کار خود را در شرایطی آغاز کرد که صنعت نفت ایران زیر فشار هم‌زمان تحریم‌های هدفمند، ناترازی انرژی و فرسودگی زیرساخت‌ها قرار داشت؛ اما به‌جای تکرار مسیرهای گذشته، تلاش کرد با بازتعریف نقش نفت و گاز، این منابع را از یک ابزار درآمدی کوتاه‌مدت به اهرمی راهبردی برای امنیت انرژی و آینده اقتصاد ملی تبدیل کند.

ادعای دونالد ترامپ درباره جایگزینی سریع نفت ایران با نفت ونزوئلا در پالایشگاه‌های هند، بیش از آنکه یک تصمیم عملیاتی باشد، یک مانور سیاسی است. بررسی‌های فنی نشان می‌دهد تفاوت‌های بنیادین میان نفت خام این دو کشور ـ از چگالی و ترکیب شیمیایی گرفته تا رفتار پالایشی و هزینه حمل‌ونقل ـ چنین جابه‌جایی‌ای را در کوتاه‌مدت عملاً ناممکن می‌کند. نفت خام کالایی همگن نیست و پالایشگاه‌ها تنها با خوراکی کار می‌کنند که دقیقاً برای آن طراحی شده‌اند.

قیمت جهانی نفت در هفته گذشته با وجود نوسانات مقطعی، در مجموع مسیر نزولی را طی کرد. کاهش ریسک ژئوپلیتیکی ناشی از سیگنال‌های دیپلماتیک میان ایران و آمریکا، در کنار تقویت دلار، سیاست‌های اوپک‌پلاس و ضعف عوامل بنیادین تقاضا، مانع از تثبیت قیمت‌ها در سطوح بالا شد.

اوپک‌پلاس در شرایطی که بازار جهانی نفت تحت‌تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیکی و نگرانی از اختلال در عرضه قرار دارد، تصمیم گرفت سطح تولید نفت را در ماه مارس بدون تغییر حفظ کند؛ تصمیمی که هم‌زمان با صعود قیمت نفت به بالاترین سطح شش‌ماه اخیر اتخاذ شد.