بازار جهانی نفت هفته گذشته یکی از پرتنشترین دورههای خود در ماههای اخیر را پشت سر گذاشت؛ دورهای که در آن هر تحول سیاسی و نظامی در منطقه، مستقیماً بر روند قیمتها اثر گذاشت. از تشدید تنشهای نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل گرفته تا گمانهزنیها درباره احتمال توافق میان تهران و واشنگتن، همگی باعث شدند نفت در مسیرهای متضاد حرکت کند و معاملهگران با احتیاط بیشتری وارد بازار شوند.
بازار جهانی نفت در هفته گذشته تحت تاثیر مستقیم تحولات سیاسی و امنیتی خاورمیانه نوسانات قابلتوجهی را تجربه کرد. تشدید تنشها میان ایران، آمریکا، اسرائیل و حزبالله از یک سو و نگرانیها درباره امنیت تنگه هرمز از سوی دیگر، قیمت نفت را در بیشتر روزهای هفته در سطوح بالا نگه داشت. با این حال، انتشار برخی اخبار درباره احتمال کاهش تنشها و تداوم صادرات نفت کشورهای منطقه مانع از جهش بیشتر قیمتها شد.
بلومبرگ به نقل از جیپی مورگان گزارش داد که ذخایر نفتی جهان با شتابی کمسابقه در حال کاهش است و در صورت تداوم اختلالات عرضه در خلیج فارس، بازار انرژی ممکن است تا ماههای آینده به پایینترین سطح عملیاتی ذخایر خود برسد؛ وضعیتی که میتواند زمینهساز جهش قیمت نفت و تشدید فشارهای تورمی در اقتصاد جهانی شود.
افزایش درگیریهای نظامی در خلیج فارس، تداوم ابهام در روند مذاکرات میان ایران و آمریکا و نگرانی از اختلال در مسیرهای حیاتی صادرات انرژی، بار دیگر بازار جهانی نفت را صعودی کرد؛ بهطوریکه بهای نفت برنت و وستتگزاس اینترمدیت در معاملات روز چهارشنبه بیش از یک درصد افزایش یافت.
اختلال طولانیمدت در تنگه هرمز و کاهش شدید صادرات فرآوردههای نفتی خاورمیانه، بازار جهانی سوخت جت را با چالش جدی مواجه کرده است. اروپا که بخش عمده نیاز خود را از این منطقه تامین میکرد، اکنون با افت ذخایر و کمبود عرضه روبهرو شده و برای جبران این وضعیت به واردات بیشتر از آمریکا و کشورهای غرب آفریقا روی آورده است.
مقامهای ارشد اتحادیه اروپا با هشدار درباره وابستگی گسترده این بلوک به واردات نفت و گاز، تاکید کردند که تکیه سنگین بر منابع انرژی خارجی در شرایط بحران و جنگ میتواند به ابزاری برای اعمال فشار سیاسی و اقتصادی علیه اروپا تبدیل شود؛ موضوعی که ضرورت توسعه منابع داخلی انرژی و کاهش وابستگیهای راهبردی را دوچندان کرده است.
انسداد هرمز بازار را تکان داد، اما تغییر مسیرهای تجاری و استفاده از ذخایر، ضربه اولیه را خنثی کرد! با این حال، اگر تنشها پایان نیابد، بازار با بحران جدیِ کمبود عرضه روبرو خواهد شد.
تحولات ناشی از انسداد تنگه هرمز، تمرکز بازار جهانی نفت را بر امنیت مسیرهای ترانزیت معطوف کرده است. اکنون مسئله دسترسی به کانالهای انتقال نفت، به عاملی کلیدی تبدیل شده که میتواند در مقاطع بحرانی، جایگاه استراتژیک کشورها را در صحنه جهانی از یکدیگر متمایز کند.
همه نگاهها به دیدار تاریخی ترامپ و شی بود، اما تنشهای آخر هفته، نقشه بازار را به هم ریخت! آتشبس شکننده اگرچه تا مدتی قیمتها را کنترل کرده بود، اما در نهایت موج جدید تنشها، قیمت نفت را بار دیگر به مدار صعودی برگرداند.
نشریه معتبر اکونومیست با انتشار یک گزارش هشداردهنده، سکون فعلی بازار نفت را «آرامش قبل از طوفان» توصیف کرد. به گزارش این نشریه، توقف مذاکرات صلح ایران و آمریکا در کنار بزرگترین شوک عرضه تاریخ، بمب ساعتی را در بازار انرژی فعال کرده که میتواند در هفتههای آینده قیمت نفت را به صورت مهارنشدنی به اوج برساند.
رد پیشنهادهای مذاکره از سوی ایالات متحده، به محرکی برای افزایش ۵ درصدی قیمت نفت تبدیل شد. این بنبست سیاسی در حالی رخ داد که بازارهای آسیایی با کاهش ارزش سبدهای نفتی خود مواجه شدند؛ وضعیتی که نشاندهنده بازگشت سایه سنگین ریسکهای ژئوپلیتیک بر بازار انرژی جهانی است.
در حالی که بازار نفت تلاش میکرد میان فرصتهای دیپلماتیک و واقعیتهای تنشزا تعادل برقرار کند، رویاروییهای سیاسی در تنگه هرمز میان ایران، آمریکا و امارات، بازار را دچار بیثباتی کرد. این تقابل نظامی-سیاسی، مانع از ریزش قیمتها شد و هفتهای پر از نوسان را برای معاملهگران رقم زد.
در پی تشدید تنشهای میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، اتحادیه آسهآن با ابراز نگرانی جدی از وضعیت موجود در خاورمیانه، خواستار صیانت از آزادی دریانوردی شد. رهبران این اتحادیه در نشست سال ۲۰۲۶، بر لزوم جلوگیری از وقوع درگیریهای وسیعتر در منطقه تأکید کردند.
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس از پیگیری جدی برای بازگشت ۱۸ میلیارد دلار ارز صادراتی خبر داد. این اقدام با هدف جبران خسارتهای وارده به صنعت پتروشیمی و تأمین بودجه لازم برای توسعه صنایع پاییندستی در دستور کار قرار گرفته است.
پس از گذشت دو ماه از بسته شدن تنگه هرمز، تحلیلگران ارشد انرژی از وقوع یک فاجعه در بازار جهانی نفت خبر میدهند. طبق گزارش جیپی مورگان، با رسیدن آخرین محمولههای موجود به مقصد در تاریخ ۲۰ آوریل، جهان با کمبود شدید و بحرانی نفت مواجه خواهد شد.
رویترز در گزارشی خروج ناگهانی امارات از اوپک را ضربهای سنگین به سیاستهای نفتی عربستان دانست. این تصمیم که با هدف افزایش تولید نفت امارات اتخاذ شده، به عنوان تهدیدی برای جایگاه رهبری عربستان در اوپکپلاس در دوران بحرانهای تاریخی انرژی مطرح شده است.
کاهش امیدها نسبت به ازسرگیری مذاکرات صلح میان ایران و آمریکا قیمت جهانی نفت افزایش چشمگیری پیدا کرد؛ قیمت نفت برنت مرز 109 دلار و قیمت نفت ایران نیز از مرز 104 دلار گذاشت.
آخرین گزارشهای بازار نفت نشان میدهد که ریسکهای ژئوپلیتیکی در آبهای منطقه، به ویژه خلیج فارس و تنگه هرمز، همچنان موتور محرک اصلی نوسانات قیمتی بودهاند. از توقیف شناورها و تحریمهای آمریکا گرفته تا دیدارهای دیپلماتیک، هر کدام نقشی در بالا و پایین رفتن بهای طلای سیاه ایفا کردند.
کارشناسان بینالمللی تعطیلی نفت خاورمیانه را تصمیم جدید توسط نیروی هوافضای سپاه می دانند که گفته شده تعیین بانک اهداف از بین تأسیسات نفتی است و هر جا را دشمن بزند، ما تأسیسات نفتی منطقه را میزنیم.
همزمان با تقویت امیدها به ازسرگیری مذاکرات صلح میان آمریکا و ایران قیمت نفت آمریکا در معاملات کاهش یافت، اما تداوم اختلال در تنگه هرمز باعث شد شاخصهای نفتی در مسیر ثبت بهترین رشد هفتگی خود از اوایل ماه مارس قرار بگیرند. در همین راستا، قیمت نفت ایران نیز یک بار دیگر، از ۱۰۲ دلار عبور کرد.
شرکت ملی نفت کویت به دنبال انسداد تنگه هرمز که عملاً تردد دریایی در خلیج فارس را به صفر رسانده، ناچار به اعلام «قوه قاهره» در تحویل محمولههای نفت خام و فرآوردههای تصفیه شده کرد.
همزمان با اختلال در تردد دریایی تنگه هرمز، نشانههایی از تغییر واحد پولی معاملات انرژی در این شاهراه حیاتی پس از 56 سال گزارش شده است؛ تحولی که برخی منابع آن را ضربهای کمسابقه به سازوکار سنتی پترودلار توصیف میکنند.
در حالی که بازار جهانی نفت با مازاد عرضه روبهروست، تنشهای فزاینده میان ایران و آمریکا میتواند به عاملی برای تقویت «حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی» تبدیل شود؛ عاملی که دست اوپکپلاس را برای بازگرداندن تدریجی تولید بازتر میکند. تحلیلها نشان میدهد این ائتلاف بعید است واکنش مستقیمی به تنشها نشان دهد، اما آماده است در صورت اختلال در عرضه ایران، با افزایش تولید، بازار را مدیریت کند.
برآوردها نشان میدهد حجم یارانه پنهان انرژی در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۱۱ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی سنگین که حاصل فاصله عمیق میان قیمت داخلی حاملهای انرژی و نرخهای مرجع جهانی است. این شکاف قیمتی که سالها تداوم یافته، اکنون به یکی از پرهزینهترین تعهدات مالی دولت تبدیل شده و پایداری بودجه، عدالت توزیعی و تعادل در بخش انرژی را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
مصطفی نخعی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، با انتقاد از پیشنهاد تخصیص نفت به واردکنندگان نهادههای دامی، این طرح را غیرتخصصی و پرریسک دانست و تاکید کرد فروش نفت باید صرفاً از مسیر وزارت نفت و توسط تریدرهای حرفهای انجام شود؛ در غیر این صورت، هم قیمت نفت ایران آسیب میبیند و هم امنیت غذایی کشور.
همزمان با تشدید رقابت میان تهران و مسکو برای حفظ سهم بازار در چین، گزارش تازه مؤسسه تحلیلی Kpler نشان میدهد نفت ایران با تخفیفی حدود ۱۰.۵ دلار پایینتر از شاخص Brent crude به فروش میرسد؛ رقمی که بیانگر فشار مضاعف بر درآمدهای نفتی کشور است.
بازار جهانی نفت در هفته گذشته تحت تأثیر همزمان افزایش تنشهای سیاسی و نظامی میان ایران و آمریکا، نگرانیها درباره امنیت عبور نفتکشها از تنگه هرمز، نوسانات مذاکرات دیپلماتیک و گمانهزنیها درباره سیاست تولید ائتلاف اوپکپلاس، روندی صعودی را ثبت کرد. هرچند معاملات در ابتدای هفته با احتیاط دنبال شد، اما در نیمه دوم هفته، رشد ریسکهای ژئوپلیتیکی و کاهش ذخایر نفت خام آمریکا موجب جهش محسوس قیمتها شد و شاخصهای اصلی نفت بیش از پنج درصد افزایش هفتگی را تجربه کردند.
مدیرکل پیشین امور خزر و آسیای میانه وزارت نفت با طرح ادعاهایی درباره فعالیت «تراستیهای نفتی» اعلام کرد رقم ارزی که به کشور بازنگشته، بیش از ۱۱ میلیارد دلار برآورد میشود. به گفته او، شکلگیری ساختارهای غیرشفاف، ورود نهادهای غیرمتخصص و تضعیف بدنه کارشناسی صنعت نفت، زمینه بروز فساد ساختاری و شکلگیری شبکههای واسطهای در فروش نفت را فراهم کرده است.
با افت ۲۰ درصدی قیمت نفت در سال گذشته و چشمانداز مازاد عرضه در ۲۰۲۶، غولهای نفتی جهان زیر ذرهبین سهامداران قرار گرفتهاند. اکنون پرسش اصلی این است: آیا شرکتهای بزرگ نفتی باید همچنان سود نقدی توزیع کنند یا با تقویت ذخایر و توسعه پروژههای جدید، خود را برای دورهای طولانیتر از وابستگی جهان به سوختهای فسیلی آماده سازند؟