وزارت نفت

جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، فراتر از پیامدهای نظامی و ژئوپلیتیک، به عاملی اثرگذار بر بازار جهانی انرژی و اقتصاد آمریکا تبدیل شد. افزایش قیمت نفت به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه، عبور بهای بنزین از مرز ۴ دلار در هر گالن و افزایش هزینه سوخت و تولید، فشار اقتصادی قابل‌توجهی بر خانوارها و بخش کشاورزی آمریکا وارد کرد. اندیشکده آسیا تایمز در گزارشی تأکید کرده است که همین پیامدهای انرژی‌محور، برخلاف محاسبات اولیه کاخ سفید، به یکی از عوامل اصلی شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ تبدیل شد.

اختلال در عرضه نفت خاورمیانه و توقف جریان نفت ایران به چین، آسیب‌پذیری امنیت انرژی دومین اقتصاد بزرگ جهان را بیش از گذشته آشکار کرده است. پکن در واکنش به این شرایط، ضمن اتکا به ذخایر راهبردی و افزایش همکاری‌های نفتی با روسیه، شرکت‌های بزرگ انرژی خود را به توسعه اکتشاف و افزایش تولید داخلی نفت و گاز فراخوانده است؛ اقدامی که نشان می‌دهد جنگ ایران، سیاست انرژی چین را وارد مرحله تازه‌ای کرده است.

بازار جهانی نفت این روزها نزدیک به بالاترین سطح ۵ ماه اخیر معامله می‌شود. نفت برنت روز دوشنبه ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ تا ۱۱۰٫۷۰ دلار در هر بشکه بالا رفت که بالاترین قیمت از ۲۰ مه ۲۰۲۶ است و با حدود ۱۰۹٫۵۵ دلار تسویه شد. در معاملات سه‌شنبه ۲۰ اکتبر نیز برنت حوالی ۱۱۰ دلار دست‌به‌دست می‌شد.

مکرون گرانی سوخت و جنگ ایران و آمریکا را دلیل نارضایتی‌ها می‌داند؛ اما جنبشی که حالا کشور را درگیر کرده، پیش از بحران انرژی و با مطالبات آموزشی آغاز شد.

قیمت نفت در معاملات روز دوشنبه ۱۹ اکتبر پس از اعلام معافیت دونالد ترامپ از بخشی از اقدامات تحریمی و تعرفه‌ای پیش‌بینی‌شده در قانون جدید آمریکا درباره روسیه و ایران کاهش یافت.

قیمت نفت در هفته گذشته، زیر سایه تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی، اختلال در مسیرهای انتقال انرژی و نگرانی از آسیب به زیرساخت‌های نفتی، بار دیگر صعودی شد. اگرچه امید به افزایش عرضه گازوئیل روسیه و آزادسازی ذخایر راهبردی در روزهای ابتدایی هفته فشار کاهشی بر بازار وارد کرد، تشدید نگرانی‌ها درباره امنیت تأسیسات انرژی عربستان و محدودیت تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، مسیر قیمت‌ها را تغییر داد. در پایان هفته، نفت برنت با رشد ۴.۹ درصدی به ۱۰۹ دلار و ۸۶ سنت رسید و وست تگزاس اینترمدیت نیز با افزایش ۱۰.۴ درصدی، از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرد.

بازارهای جهانی نفت و طلا در هفته منتهی به ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶، در دو مسیر متفاوت حرکت کردند؛ تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و نگرانی از اختلال در عرضه انرژی، قیمت نفت برنت را نزدیک به ۱۱۰ دلار در هر بشکه رساند، اما نگرانی از بازگشت فشارهای تورمی و احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا، مانع رشد هفتگی طلا شد. در حالی که نفت برنت طی یک هفته نزدیک به پنج درصد افزایش قیمت را تجربه کرد، قراردادهای آتی طلا با افت ۰.۷ درصدی به کار خود پایان دادند.

نامه زینب قیصری، رئیس فراکسیون نظارت بر صنعت نفت مجلس، به حمید بورد درباره تغییرات مدیریتی در شرکت‌های زیرمجموعه وزارت نفت با واکنش‌هایی همراه شده است. محتوای این نامه نشان می‌دهد مطالبه مطرح‌شده بر کنترل و هماهنگی تغییر مدیران عامل و اعضای هیئت‌مدیره شرکت‌های تابعه در دوره سرپرستی متمرکز است؛ موضوعی که پس از تغییر رئیس هیئت‌مدیره هلدینگ سورینت اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

با صدور حکمی از سوی مدیرعامل شرکت پایانه‌های نفتی ایران، مهدی حسنی با حفظ سمت معاونت مدیرعامل، به عنوان سرپرست مدیریت عملیات این شرکت منصوب شد.

معاون سازمان حفاظت محیط‌زیست با انتقاد از نحوه توسعه مناطق نفت‌خیز خوزستان گفت سیاست‌های وزارت نفت در این مناطق نیازمند بازنگری است؛ چراکه به گفته او، با وجود عبور هزاران کیلومتر خط لوله و ایجاد ظرفیت‌های عظیم نفتی، بخش‌هایی از جوامع محلی همچنان از حداقل زیرساخت‌های توسعه‌ای برخوردارند.

محمد شریعتمداری که طی ماه‌های گذشته نامش بارها در گمانه‌زنی‌های مربوط به تغییر مدیریت هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس مطرح بود، در نهایت در جایگاه خود باقی ماند و حالا با ابلاغ احکام شورای بازرگانی، نشانه‌های ورود مدیریت او به یک دوره تازه و اجرایی‌تر در بزرگ‌ترین هلدینگ پتروشیمی کشور نمایان شده است.

همزمان با ادامه فشار معیشتی بر خانوارها، شکوفه کشوری، فعال رسانه‌ای و اجتماعی، در یادداشتی با اشاره به افزایش قیمت بنزین به لیتری ۱۰ هزار تومان، خواستار پاسخگویی رسمی درباره مقصد درآمدهای این افزایش و مبلغ هزار تومانی دریافت کد چهاررقمی یا توکن سوخت شد.

تنگه هرمز در ظاهر آرام‌تر شده، اما پشت این آرامش شکننده، یک بن‌بست راهبردی میان تهران و واشنگتن در جریان است؛ دنی سیترنوویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، معتقد است آمریکا در مدیریت پیامدهای بحران دست بالا را پیدا کرده، اما هنوز به اهداف اصلی خود از رویارویی با ایران نرسیده است. از سوی دیگر، فشار اقتصادی فزاینده می‌تواند تهران را به این جمع‌بندی برساند که ادامه صبر، پرهزینه‌تر از تشدید تنش است.

آلودگی نفتی سواحل جنوبی قشم و بخش‌هایی از جزیره هنگام بار دیگر شدت گرفته است؛ آلودگی‌ای که به گفته سازمان حفاظت محیط زیست از سمت دریا وارد شده و پس از پاکسازی برخی مناطق، دوباره به ساحل بازگشته است. تاکنون حدود ۳.۲ هکتار از سواحل آلوده شده و در برخی نقاط نفت تا عمق ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متری بستر نفوذ کرده است. همزمان نگرانی‌ها درباره آسیب به زیستگاه لاک‌پشت‌های پوزه‌عقابی و جنگل‌های حرا افزایش یافته است.

اقتصاد جهان در حالی به سمت انرژی‌های پاک حرکت می‌کند که هنوز بخش بزرگی از حمل‌ونقل، صنایع سنگین و پتروشیمی به نفت و گاز وابسته است. در چنین شرایطی، اختلال طولانی‌مدت در تولید و صادرات نفت خلیج فارس یا بسته‌شدن مسیرهایی مانند تنگه هرمز می‌تواند بازار انرژی را با یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه در دهه‌های اخیر مواجه کند؛ شوکی که افزایش قیمت نفت، تورم، اختلال در تجارت جهانی و حتی تغییر دوباره ترکیب انرژی کشورها را به دنبال خواهد داشت.

تراستی‌ها سال‌ها در سایه تحریم‌ها، یکی از محرمانه‌ترین حلقه‌های انتقال پول نفت و تجارت خارجی ایران بودند؛ شبکه‌ای از افراد و شرکت‌های واسطه که قرار بود راهی برای عبور از محدودیت‌های بانکی و حفظ جریان صادرات باشند. اما امروز همین سازوکار اضطراری به یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ پرونده‌ای که پای میلیاردها دلار منابع نفتی، اختلاف روایت مسئولان، نحوه انتخاب واسطه‌ها، ضعف نظارت و ورود قوه قضاییه را به میان کشیده و این پرسش را مطرح کرده است که چگونه ابزاری برای دور زدن تحریم‌ها، خود به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های مدیریت منابع ارزی ایران تبدیل شد.

تشدید ناامنی در سه مسیر راهبردی انتقال نفت شامل دریای سرخ، تنگه هرمز و مسیر صادرات نفت دریای خزر، بازار جهانی انرژی را با نگرانی تازه‌ای از محدودیت عرضه مواجه کرده است؛ موضوعی که باعث شده قیمت نفت فیزیکی برنت به بیش از ۱۰۵ دلار در هر بشکه برسد و فاصله آن با بازار آتی افزایش یابد.

بازار جهانی نفت در حال تجربه یک تغییر ساختاری است؛ تغییری که در آن دیگر تنها ظرفیت مازاد تولید عربستان سعودی تعیین‌کننده مسیر قیمت‌ها نیست. انباشت گسترده ذخایر نفتی چین و استفاده هدفمند از آنها در زمان بحران، نشان داده است که مدیریت تقاضا از طریق ذخایر می‌تواند به همان اندازه مدیریت عرضه بر بازار اثرگذار باشد و موازنه سنتی قدرت در بازار نفت را دگرگون کند.

دریای جنوبی چین بار دیگر به یکی از کانون‌های اصلی رقابت ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده است؛ پهنه‌ای راهبردی که علاوه بر عبور بخش قابل‌توجهی از تجارت جهانی، محل تلاقی منافع امنیتی، اقتصادی و نظامی چین، آمریکا و کشورهای منطقه است. همزمان با افزایش حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای و تشدید اختلافات ارضی، پکن این تحرکات را تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی و منافع راهبردی خود می‌داند؛ موضوعی که می‌تواند بر معادلات امنیتی و اقتصادی آسیا و جهان تأثیر بگذارد.

علی‌اکبر پورابراهیم، مدیر جنجالی و باسابقه حوزه تجارت نفت، با حکم حمید بورد، معاون وزیر نفت، بار دیگر به سمت سرپرستی شرکت بازرگانی نفت ایران (NICO) منصوب شد.