نفت و گاز و پتروشیمی

بازار جهانی نفت این روزها نزدیک به بالاترین سطح ۵ ماه اخیر معامله می‌شود. نفت برنت روز دوشنبه ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ تا ۱۱۰٫۷۰ دلار در هر بشکه بالا رفت که بالاترین قیمت از ۲۰ مه ۲۰۲۶ است و با حدود ۱۰۹٫۵۵ دلار تسویه شد. در معاملات سه‌شنبه ۲۰ اکتبر نیز برنت حوالی ۱۱۰ دلار دست‌به‌دست می‌شد.

مکرون گرانی سوخت و جنگ ایران و آمریکا را دلیل نارضایتی‌ها می‌داند؛ اما جنبشی که حالا کشور را درگیر کرده، پیش از بحران انرژی و با مطالبات آموزشی آغاز شد.

قیمت نفت در هفته گذشته، زیر سایه تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی، اختلال در مسیرهای انتقال انرژی و نگرانی از آسیب به زیرساخت‌های نفتی، بار دیگر صعودی شد. اگرچه امید به افزایش عرضه گازوئیل روسیه و آزادسازی ذخایر راهبردی در روزهای ابتدایی هفته فشار کاهشی بر بازار وارد کرد، تشدید نگرانی‌ها درباره امنیت تأسیسات انرژی عربستان و محدودیت تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، مسیر قیمت‌ها را تغییر داد. در پایان هفته، نفت برنت با رشد ۴.۹ درصدی به ۱۰۹ دلار و ۸۶ سنت رسید و وست تگزاس اینترمدیت نیز با افزایش ۱۰.۴ درصدی، از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرد.

بازارهای جهانی نفت و طلا در هفته منتهی به ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶، در دو مسیر متفاوت حرکت کردند؛ تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و نگرانی از اختلال در عرضه انرژی، قیمت نفت برنت را نزدیک به ۱۱۰ دلار در هر بشکه رساند، اما نگرانی از بازگشت فشارهای تورمی و احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا، مانع رشد هفتگی طلا شد. در حالی که نفت برنت طی یک هفته نزدیک به پنج درصد افزایش قیمت را تجربه کرد، قراردادهای آتی طلا با افت ۰.۷ درصدی به کار خود پایان دادند.

با پذیرش استعفای حسین رفیق‌دوست از مدیرعاملی پتروشیمی فن‌آوران، علی خوان‌زاده به‌عنوان سرپرست این شرکت منصوب شد. هم‌زمان، با کناره‌گیری فرهاد رضانژاد از هیئت‌مدیره، احسان مجتهدی به‌عنوان عضو غیرموظف این هیئت معرفی شد؛ تغییراتی که ترکیب مدیریتی شرکت را دستخوش تحول کرده است.

بازار جهانی نفت در هفته گذشته تحت تاثیر تحولات ژئوپلیتیک، اختلال در عرضه و نگرانی از توقف تولید آمریکا، روزهای پرنوسانی را پشت سر گذاشت.

نامه زینب قیصری، رئیس فراکسیون نظارت بر صنعت نفت مجلس، به حمید بورد درباره تغییرات مدیریتی در شرکت‌های زیرمجموعه وزارت نفت با واکنش‌هایی همراه شده است. محتوای این نامه نشان می‌دهد مطالبه مطرح‌شده بر کنترل و هماهنگی تغییر مدیران عامل و اعضای هیئت‌مدیره شرکت‌های تابعه در دوره سرپرستی متمرکز است؛ موضوعی که پس از تغییر رئیس هیئت‌مدیره هلدینگ سورینت اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

محمد شریعتمداری که طی ماه‌های گذشته نامش بارها در گمانه‌زنی‌های مربوط به تغییر مدیریت هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس مطرح بود، در نهایت در جایگاه خود باقی ماند و حالا با ابلاغ احکام شورای بازرگانی، نشانه‌های ورود مدیریت او به یک دوره تازه و اجرایی‌تر در بزرگ‌ترین هلدینگ پتروشیمی کشور نمایان شده است.

کاهش فروش نفت ایران به چین به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات بازار انرژی تبدیل شده است. هم‌زمان با مطرح شدن ادعای لغو قراردادهای فروش نفت با چند پالایشگاه چینی، داده‌های بین‌المللی تصویر پیچیده‌تری از ماجرا ترسیم می‌کنند؛ تصویری که از افت تولید ایران، افزایش ذخیره‌سازی نفت روی آب، اختلال در مسیرهای صادراتی و کاهش واردات نفت چین حکایت دارد.

بازارهای جهانی در هفته گذشته میان دو نیروی متضاد گرفتار بودند؛ از یک سو تنش‌های خاورمیانه و نگرانی از اختلال در عرضه نفت، از قیمت برنت حمایت کرد و از سوی دیگر امید به کاهش تنش‌ها و فشار سیاست‌های پولی آمریکا، نفت خام آمریکا و طلا را به مسیر نزولی کشاند. حاصل این کشمکش، رشد محدود برنت در برابر افت محسوس وست تگزاس اینترمدیت و کاهش بیش از دو درصدی طلا بود.

بازار جهانی نفت هفته گذشته یکی از پرالتهاب‌ترین دوره‌های خود را پشت سر گذاشت؛ برنت در میانه هفته از ۱۰۵ دلار عبور کرد و نفت خام آمریکا نیز برای نخستین بار در این دوره به بالای ۱۰۰ دلار رسید. در پایان هفته، توقف موقت خط لوله شرق به غرب عربستان و افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت باب‌المندب، زنگ خطر تازه‌ای برای بازار انرژی به صدا درآورد.

اختلال در عبور نفت از تنگه هرمز، صادرکنندگان خاورمیانه را به توسعه مسیرهای جایگزین و واردکنندگان بزرگ انرژی را به جست‌وجوی منابع جدید واداشته است؛ روندی که در صورت تداوم جنگ می‌تواند به یک تغییر ساختاری در بازار جهانی نفت منجر شود؛ تغییری که امنیت مسیرهای انرژی را افزایش می‌دهد، اما هزینه انتقال نفت و در نهایت قیمت انرژی را بالا خواهد برد.

هفته گذشته برای آمریکا با تحولات مهمی در حوزه انرژی، سیاست خارجی و اقتصاد همراه بود؛ از توافق نفتی واشنگتن و کاراکاس و ادعای دونالد ترامپ درباره «بزرگ‌ترین قرارداد نفتی تاریخ جهان» گرفته تا رکوردشکنی قیمت گازوئیل، تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان جنگ اوکراین و اختلافات در اجلاس گروه ۲۰.

تنگه هرمز در ظاهر آرام‌تر شده، اما پشت این آرامش شکننده، یک بن‌بست راهبردی میان تهران و واشنگتن در جریان است؛ دنی سیترنوویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، معتقد است آمریکا در مدیریت پیامدهای بحران دست بالا را پیدا کرده، اما هنوز به اهداف اصلی خود از رویارویی با ایران نرسیده است. از سوی دیگر، فشار اقتصادی فزاینده می‌تواند تهران را به این جمع‌بندی برساند که ادامه صبر، پرهزینه‌تر از تشدید تنش است.

بازار جهانی انرژی در حال تجربه یک تغییر مهم است؛ این‌بار نه کمبود نفت خام، بلکه محدودیت عرضه فرآورده‌های نفتی، به‌ویژه گازوئیل، فشار اصلی را به بازار وارد کرده است. شکاف قیمتی گازوئیل آسیا در برابر نفت خام دبی به بیش از ۷۰ دلار در هر بشکه رسیده؛ سطحی که از تشدید کمبود سوخت در بازارهای جهانی حکایت دارد.

محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، اعلام کرده است که بیش از ۷۵۰۰ میلیارد فوت‌مکعب گاز در این میدان کشف شده و با در نظر گرفتن ضریب بازیافت حدود ۷۲ درصد، امکان استحصال حدود ۵۷۰۰ میلیارد فوت‌مکعب گاز از آن وجود دارد.

آلودگی نفتی سواحل جنوبی قشم و بخش‌هایی از جزیره هنگام بار دیگر شدت گرفته است؛ آلودگی‌ای که به گفته سازمان حفاظت محیط زیست از سمت دریا وارد شده و پس از پاکسازی برخی مناطق، دوباره به ساحل بازگشته است. تاکنون حدود ۳.۲ هکتار از سواحل آلوده شده و در برخی نقاط نفت تا عمق ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متری بستر نفوذ کرده است. همزمان نگرانی‌ها درباره آسیب به زیستگاه لاک‌پشت‌های پوزه‌عقابی و جنگل‌های حرا افزایش یافته است.

پرونده بازگشت ارز حاصل از صادرات نفت و نقش تراستی‌ها وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ در حالی که رئیس سازمان بازرسی کل کشور از سوءاستفاده حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار توسط برخی کارگزاران مالی خبر داده، مجیدرضا حریری، رئیس اتاق مشترک ایران و چین، می‌گوید رقم واقعی ارز بازنگشته از محل فروش نفت می‌تواند به حدود پنج میلیارد دلار برسد؛ رقمی که بخشی از آن مربوط به تراستی‌هایی است که از کشور خارج شده‌اند و بخشی دیگر در پرونده افراد بازداشت‌شده قرار دارد.

تشدید ناامنی در سه مسیر راهبردی انتقال نفت شامل دریای سرخ، تنگه هرمز و مسیر صادرات نفت دریای خزر، بازار جهانی انرژی را با نگرانی تازه‌ای از محدودیت عرضه مواجه کرده است؛ موضوعی که باعث شده قیمت نفت فیزیکی برنت به بیش از ۱۰۵ دلار در هر بشکه برسد و فاصله آن با بازار آتی افزایش یابد.

چین با اتکا به ذخایر گسترده نفت خام و مدیریت هوشمندانه زمان خرید، به بازیگری تأثیرگذار در بازار جهانی نفت تبدیل شده است. استفاده از نفت ذخیره‌شده در دوره اوج تنش‌های ژئوپلیتیکی، نه‌تنها نیاز این کشور به واردات را کاهش داد، بلکه مسیر صادرات تولیدکنندگان بزرگ، سیاست‌های قیمت‌گذاری عربستان و روند معاملات نفت ایران را نیز تحت تأثیر قرار داد؛ تغییری که از نگاه تحلیلگران، قواعد سنتی بازار نفت را وارد مرحله‌ای تازه کرده است.