مرجع اخبار دریا و نفت

بازار جهانی نفت هفته گذشته یکی از پرالتهاب‌ترین دوره‌های خود را پشت سر گذاشت؛ برنت در میانه هفته از ۱۰۵ دلار عبور کرد و نفت خام آمریکا نیز برای نخستین بار در این دوره به بالای ۱۰۰ دلار رسید. در پایان هفته، توقف موقت خط لوله شرق به غرب عربستان و افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت باب‌المندب، زنگ خطر تازه‌ای برای بازار انرژی به صدا درآورد.

تهران و مسقط بر سر ایجاد یک مسیر موقت جدید برای تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز به توافق رسیده‌اند؛ توافقی که قرار است در نشست هشت‌جانبه مسقط تشریح شود، اما به معنای بازگشایی کامل این آبراه راهبردی نیست.

اختلال در عبور نفت از تنگه هرمز، صادرکنندگان خاورمیانه را به توسعه مسیرهای جایگزین و واردکنندگان بزرگ انرژی را به جست‌وجوی منابع جدید واداشته است؛ روندی که در صورت تداوم جنگ می‌تواند به یک تغییر ساختاری در بازار جهانی نفت منجر شود؛ تغییری که امنیت مسیرهای انرژی را افزایش می‌دهد، اما هزینه انتقال نفت و در نهایت قیمت انرژی را بالا خواهد برد.

هفته گذشته برای آمریکا با تحولات مهمی در حوزه انرژی، سیاست خارجی و اقتصاد همراه بود؛ از توافق نفتی واشنگتن و کاراکاس و ادعای دونالد ترامپ درباره «بزرگ‌ترین قرارداد نفتی تاریخ جهان» گرفته تا رکوردشکنی قیمت گازوئیل، تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان جنگ اوکراین و اختلافات در اجلاس گروه ۲۰.

وزیر انرژی آمریکا از توافقی خبر داده است که به گفته او می‌تواند با ورود گسترده سرمایه و شرکت‌های خصوصی آمریکایی به صنعت نفت ونزوئلا، تولید نفت خام این کشور را طی سال‌های آینده بیش از دو برابر کند؛ توافقی که می‌تواند معادلات بازار انرژی و جایگاه ونزوئلا در بازار جهانی نفت را تغییر دهد.

تنگه هرمز در ظاهر آرام‌تر شده، اما پشت این آرامش شکننده، یک بن‌بست راهبردی میان تهران و واشنگتن در جریان است؛ دنی سیترنوویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، معتقد است آمریکا در مدیریت پیامدهای بحران دست بالا را پیدا کرده، اما هنوز به اهداف اصلی خود از رویارویی با ایران نرسیده است. از سوی دیگر، فشار اقتصادی فزاینده می‌تواند تهران را به این جمع‌بندی برساند که ادامه صبر، پرهزینه‌تر از تشدید تنش است.

بازار جهانی انرژی در حال تجربه یک تغییر مهم است؛ این‌بار نه کمبود نفت خام، بلکه محدودیت عرضه فرآورده‌های نفتی، به‌ویژه گازوئیل، فشار اصلی را به بازار وارد کرده است. شکاف قیمتی گازوئیل آسیا در برابر نفت خام دبی به بیش از ۷۰ دلار در هر بشکه رسیده؛ سطحی که از تشدید کمبود سوخت در بازارهای جهانی حکایت دارد.

بازار جهانی نفت هفته گذشته تحت تاثیر تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیکی، کاهش تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز و نگرانی از اختلال در عرضه، یکی از صعودی‌ترین هفته‌های اخیر را پشت سر گذاشت؛ به‌طوری که برنت از محدوده ۸۹ دلار به بیش از ۹۴ دلار رسید و وست‌تگزاس اینترمیدیت نیز تا ۸۷ دلار افزایش یافت.

بازده اوراق دولتی در اقتصادهای بزرگ جهان همزمان با جهش قیمت نفت، تشدید نگرانی‌های تورمی و افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی به بالاترین سطوح چند سال اخیر رسید؛ شرایطی که می‌تواند هزینه تأمین مالی دولت‌ها و شرکت‌ها را برای مدت طولانی بالا نگه دارد.

آلودگی نفتی سواحل جنوبی قشم و بخش‌هایی از جزیره هنگام بار دیگر شدت گرفته است؛ آلودگی‌ای که به گفته سازمان حفاظت محیط زیست از سمت دریا وارد شده و پس از پاکسازی برخی مناطق، دوباره به ساحل بازگشته است. تاکنون حدود ۳.۲ هکتار از سواحل آلوده شده و در برخی نقاط نفت تا عمق ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متری بستر نفوذ کرده است. همزمان نگرانی‌ها درباره آسیب به زیستگاه لاک‌پشت‌های پوزه‌عقابی و جنگل‌های حرا افزایش یافته است.

پرونده بازگشت ارز حاصل از صادرات نفت و نقش تراستی‌ها وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ در حالی که رئیس سازمان بازرسی کل کشور از سوءاستفاده حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار توسط برخی کارگزاران مالی خبر داده، مجیدرضا حریری، رئیس اتاق مشترک ایران و چین، می‌گوید رقم واقعی ارز بازنگشته از محل فروش نفت می‌تواند به حدود پنج میلیارد دلار برسد؛ رقمی که بخشی از آن مربوط به تراستی‌هایی است که از کشور خارج شده‌اند و بخشی دیگر در پرونده افراد بازداشت‌شده قرار دارد.

تایوان برای نخستین‌بار در یک رزمایش دفاعی، اینترنت موبایل را عمداً تا حدی کند کرد که ارتباطات تصویری و بسیاری از خدمات آنلاین عملاً از دسترس خارج شدند؛ تمرینی برای روزی که جنگ، حمله سایبری یا آسیب به زیرساخت‌های ارتباطی، شبکه را مختل کند.

چگونه پکن در جنگ ایران و آمریکا سقف قیمت نفت را پایین آورد و دست ایران را در بازار بست؟

چین در یک دستاورد مهم فضایی، برای نخستین‌بار توانست مرحله اول یک موشک حامل را پس از پرتاب مداری با موفقیت بازیابی کند؛ فناوری‌ای که می‌تواند هزینه پرتاب‌های فضایی چین را کاهش داده و رقابت این کشور با شرکت‌هایی مانند اسپیس‌ایکس را وارد مرحله تازه‌ای کند.

اقتصاد جهان در حالی به سمت انرژی‌های پاک حرکت می‌کند که هنوز بخش بزرگی از حمل‌ونقل، صنایع سنگین و پتروشیمی به نفت و گاز وابسته است. در چنین شرایطی، اختلال طولانی‌مدت در تولید و صادرات نفت خلیج فارس یا بسته‌شدن مسیرهایی مانند تنگه هرمز می‌تواند بازار انرژی را با یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه در دهه‌های اخیر مواجه کند؛ شوکی که افزایش قیمت نفت، تورم، اختلال در تجارت جهانی و حتی تغییر دوباره ترکیب انرژی کشورها را به دنبال خواهد داشت.

بازار جهانی نفت هفته گذشته میان دو نیروی متضاد گرفتار بود؛ از یک سو سیگنال‌های دیپلماتیک و امید به کاهش تنش‌ها، قیمت‌ها را به سمت پایین کشید و از سوی دیگر، تداوم ابهام درباره تنگه هرمز، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و نگرانی از کاهش عرضه، بار دیگر خریداران را به بازار بازگرداند. در نهایت، نفت هفته‌ای پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ بازاری که نشان داد حتی کوچک‌ترین تغییر در چشم‌انداز سیاسی منطقه می‌تواند مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.

از گلستان و ترکمانچای تا معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ و کنوانسیون آکتائو؛ حقوق ایران در خزر چگونه تغییر کرد و امروز کدام بخش از پرونده همچنان باز است؟
دریای خزر برای ایران فقط یک پهنه آبی در شمال کشور نیست؛ پرونده‌ای تاریخی، حقوقی، امنیتی و اقتصادی است که بیش از دو قرن فراز و نشیب را پشت سر گذاشته است