قیمت نفت خام

افزایش درگیری‌های نظامی در خلیج فارس، تداوم ابهام در روند مذاکرات میان ایران و آمریکا و نگرانی از اختلال در مسیرهای حیاتی صادرات انرژی، بار دیگر بازار جهانی نفت را صعودی کرد؛ به‌طوری‌که بهای نفت برنت و وست‌تگزاس اینترمدیت در معاملات روز چهارشنبه بیش از یک درصد افزایش یافت.

تحولات ناشی از انسداد تنگه هرمز، تمرکز بازار جهانی نفت را بر امنیت مسیرهای ترانزیت معطوف کرده است. اکنون مسئله دسترسی به کانال‌های انتقال نفت، به عاملی کلیدی تبدیل شده که می‌تواند در مقاطع بحرانی، جایگاه استراتژیک کشورها را در صحنه جهانی از یکدیگر متمایز کند.

نشریه معتبر اکونومیست با انتشار یک گزارش هشداردهنده، سکون فعلی بازار نفت را «آرامش قبل از طوفان» توصیف کرد. به گزارش این نشریه، توقف مذاکرات صلح ایران و آمریکا در کنار بزرگترین شوک عرضه تاریخ، بمب ساعتی را در بازار انرژی فعال کرده که می‌تواند در هفته‌های آینده قیمت نفت را به صورت مهارنشدنی به اوج برساند.

برآوردها نشان می‌دهد حجم یارانه پنهان انرژی در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۱۱ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی سنگین که حاصل فاصله عمیق میان قیمت داخلی حامل‌های انرژی و نرخ‌های مرجع جهانی است. این شکاف قیمتی که سال‌ها تداوم یافته، اکنون به یکی از پرهزینه‌ترین تعهدات مالی دولت تبدیل شده و پایداری بودجه، عدالت توزیعی و تعادل در بخش انرژی را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.

مصطفی نخعی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، با انتقاد از پیشنهاد تخصیص نفت به واردکنندگان نهاده‌های دامی، این طرح را غیرتخصصی و پرریسک دانست و تاکید کرد فروش نفت باید صرفاً از مسیر وزارت نفت و توسط تریدرهای حرفه‌ای انجام شود؛ در غیر این صورت، هم قیمت نفت ایران آسیب می‌بیند و هم امنیت غذایی کشور.

همزمان با تشدید رقابت میان تهران و مسکو برای حفظ سهم بازار در چین، گزارش تازه مؤسسه تحلیلی Kpler نشان می‌دهد نفت ایران با تخفیفی حدود ۱۰.۵ دلار پایین‌تر از شاخص Brent crude به فروش می‌رسد؛ رقمی که بیانگر فشار مضاعف بر درآمدهای نفتی کشور است.

بازار جهانی نفت در هفته گذشته تحت تأثیر هم‌زمان افزایش تنش‌های سیاسی و نظامی میان ایران و آمریکا، نگرانی‌ها درباره امنیت عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، نوسانات مذاکرات دیپلماتیک و گمانه‌زنی‌ها درباره سیاست تولید ائتلاف اوپک‌پلاس، روندی صعودی را ثبت کرد. هرچند معاملات در ابتدای هفته با احتیاط دنبال شد، اما در نیمه دوم هفته، رشد ریسک‌های ژئوپلیتیکی و کاهش ذخایر نفت خام آمریکا موجب جهش محسوس قیمت‌ها شد و شاخص‌های اصلی نفت بیش از پنج درصد افزایش هفتگی را تجربه کردند.

مدیرکل پیشین امور خزر و آسیای میانه وزارت نفت با طرح ادعاهایی درباره فعالیت «تراستی‌های نفتی» اعلام کرد رقم ارزی که به کشور بازنگشته، بیش از ۱۱ میلیارد دلار برآورد می‌شود. به گفته او، شکل‌گیری ساختارهای غیرشفاف، ورود نهادهای غیرمتخصص و تضعیف بدنه کارشناسی صنعت نفت، زمینه بروز فساد ساختاری و شکل‌گیری شبکه‌های واسطه‌ای در فروش نفت را فراهم کرده است.

با افت ۲۰ درصدی قیمت نفت در سال گذشته و چشم‌انداز مازاد عرضه در ۲۰۲۶، غول‌های نفتی جهان زیر ذره‌بین سهامداران قرار گرفته‌اند. اکنون پرسش اصلی این است: آیا شرکت‌های بزرگ نفتی باید همچنان سود نقدی توزیع کنند یا با تقویت ذخایر و توسعه پروژه‌های جدید، خود را برای دوره‌ای طولانی‌تر از وابستگی جهان به سوخت‌های فسیلی آماده سازند؟

بازار جهانی نفت در حالی زیر فشار مازاد عرضه و فضای نزولی معامله‌گران قرار دارد که تهدیدهای ژئوپولیتیک به‌ویژه احتمال تشدید تنش میان ایران و آمریکا، می‌تواند معادله را ناگهان بر هم بزند. در شرایطی که برنت ماه‌ها در محدوده‌ای محدود نوسان کرده، برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند وقوع یک درگیری گسترده در خاورمیانه قادر است قیمت‌ها را حتی تا مرز دو برابر شدن بالا ببرد.

مدیرعامل اسبق شرکت بازرگانی نفت ایران (نیکو) با طرح ادعاهایی تازه درباره سرنوشت میلیاردها دلار درآمد نفتی، از تغییر سازوکار بازگشت ارز در سال‌های اخیر، حذف تراستی‌های وابسته به وزارت نفت و شکل‌گیری شبکه‌ای از واسطه‌های بانکی سخن گفت که به گفته او، بخشی از منابع ارزی کشور را بازنگردانده‌اند؛ موضوعی که به گفته وی با هشدارهای مکرر همراه بوده اما به نتیجه نرسیده است.

در میانه تشدید جنگ تعرفه‌ای میان دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ، این پرسش جدی‌تر شده است که آیا پکن در یک معامله بزرگ با واشنگتن، از تجارت انرژی با تهران عقب‌نشینی خواهد کرد؟ بررسی داده‌های تجاری و ملاحظات ژئوپولیتیک نشان می‌دهد نفت ایران برای چین تنها یک «عدد» در تراز تجاری نیست، بلکه بخشی از معادله امنیت انرژی و رقابت راهبردی با آمریکاست.

بازار جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی قرار دارد؛ از ابهام در سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا و واکنش شرکای تجاری گرفته تا نقش پررنگ ایالات متحده به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و مصرف‌کننده نفت. حجت‌الله غنیمی‌فرد، رئیس پیشین دپارتمان مطالعات نفتی اوپک، معتقد است این عوامل مانع از جهش قیمت نفت شده و چشم‌انداز بازار را به سمت ثباتی شکننده در محدوده ۶۰ دلار سوق می‌دهد.

سخنگوی کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۵ با تشریح دلایل رد کلیات لایحه بودجه، کاهش محسوس قدرت خرید حقوق‌بگیران، افزایش مالیات‌ها، نبود شفافیت در منابع نفتی، ضعف در مدیریت یارانه‌ها و بی‌توجهی به پروژه‌های عمرانی را از مهم‌ترین ایرادات لایحه پیشنهادی دولت عنوان کرد.

صادرات نفت ایران برخلاف فشار تحریم‌ها ادامه یافته و حتی به سطوح قابل‌توجهی رسیده، اما مسئله اصلی نه فروش نفت، بلکه مسیر پرهزینه و پرریسک بازگشت ارز آن است. در غیاب کانال‌های رسمی بانکی، سازوکاری غیرشفاف و شبکه‌محور موسوم به «اقتصاد تراستی» به ستون پنهان تجارت نفت ایران تبدیل شده؛ مدلی که بقای صادرات را تضمین کرده، اما همزمان هزینه‌های سنگینی به اقتصاد تحمیل می‌کند.

قیمت نفت در معاملات اولیه آسیا در روز دوشنبه پس از آنکه ایالات متحده و اتحادیه اروپا به توافق تعرفه‌ای دست یافتند و از یک جنگ تجاری بزرگ جلوگیری کردند، افزایش یافت. این چارچوب، تعرفه‌های ایالات متحده بر اکثر کالاهای اتحادیه اروپا را ۱۵ درصد تعیین می‌کند که کمتر از سطوح تهدید شده قبلی است و شامل تعهدات اتحادیه اروپا برای خرید انرژی ایالات متحده و سرمایه‌گذاری در صنعت آمریکا می‌شود. این توافق به تقویت تقاضا کمک کرد - اما معامله‌گران بر این باورند هفته بزرگی برای قیمت نفت باشد،

دونالد ترامپ، رئیس جمهور سابق آمریکا، تهدید کرده است که تعرفه‌های ۵۰ درصدی بر واردات برزیل وضع خواهد کرد، به ویژه نفت خام که مهمترین صادرات برزیل به ایالات متحده است.تحلیلگران معتقدند اگرچه این تعرفه‌ها می‌تواند اختلالات کوتاه‌مدت ایجاد کند، اما شرکت نفت دولتی برزیل، پتروبراس، در موقعیتی است که می‌تواند صادرات نفت خود را به کشورهای دیگر با تأثیر بلندمدت محدود هدایت کند.

هند در نیمه اول سال ۲۰۲۵ واردات نفت خام خود از ایالات متحده و برزیل را به شدت افزایش داده است که نشان‌دهنده تعمیق استراتژیک روابط با تامین‌کنندگان غیراوپک در بحبوحه افزایش نوسانات جهانی و تنظیم مجدد ریسک عرضه است.

در حالی که بازارهای جهانی خود را برای جهش احتمالی قیمت جهش نفت به دنبال افزایش تنش‌ها با ورود آمریکا به جنگ آماده می‌کنند؛ برخی کارشناسان معتقدند که بسته شدن تنگه هرمز می‌تواند قیمت نفت را تا 100 دلار در هر بشکه برساند.

قیمت هر بشکه نفت برنت دریای شمال امروز با ۷ سنت معادل ۰.۰۹ درصد کاهش به ۷۶ دلار و ۴۱ سنت رسید.