تنگه هرمز

بازار جهانی نفت در هفته گذشته ابتدا با شوک حمله به زیرساخت‌های انرژی عربستان تا مرز ۱۰۸ دلار پیش رفت، اما با انتشار خبرهایی از احیای بخشی از ظرفیت خط لوله شرق به غرب و استفاده ریاض از مسیرهای جایگزین، بخشی از ریسک عرضه تخلیه شد؛ با این حال، ادامه اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز قیمت نفت را همچنان بالای ۱۰۰ دلار نگه داشت.

تهران و مسقط بر سر ایجاد یک مسیر موقت جدید برای تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز به توافق رسیده‌اند؛ توافقی که قرار است در نشست هشت‌جانبه مسقط تشریح شود، اما به معنای بازگشایی کامل این آبراه راهبردی نیست.

اختلال در عبور نفت از تنگه هرمز، صادرکنندگان خاورمیانه را به توسعه مسیرهای جایگزین و واردکنندگان بزرگ انرژی را به جست‌وجوی منابع جدید واداشته است؛ روندی که در صورت تداوم جنگ می‌تواند به یک تغییر ساختاری در بازار جهانی نفت منجر شود؛ تغییری که امنیت مسیرهای انرژی را افزایش می‌دهد، اما هزینه انتقال نفت و در نهایت قیمت انرژی را بالا خواهد برد.

تنگه هرمز در ظاهر آرام‌تر شده، اما پشت این آرامش شکننده، یک بن‌بست راهبردی میان تهران و واشنگتن در جریان است؛ دنی سیترنوویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، معتقد است آمریکا در مدیریت پیامدهای بحران دست بالا را پیدا کرده، اما هنوز به اهداف اصلی خود از رویارویی با ایران نرسیده است. از سوی دیگر، فشار اقتصادی فزاینده می‌تواند تهران را به این جمع‌بندی برساند که ادامه صبر، پرهزینه‌تر از تشدید تنش است.

معاون رئیس‌جمهور آمریکا با طرح ادعاهایی درباره برنامه هسته‌ای ایران و تحولات تنگه هرمز، مدعی شد واشنگتن می‌تواند روزانه بین ۷ تا ۱۵ میلیون بشکه نفت از این منطقه استخراج کند؛ ادعایی که در کنار تهدید به اعمال فشار اقتصادی، بار دیگر نقش تنگه هرمز در معادلات انرژی جهان را به محور اظهارات مقام‌های آمریکایی تبدیل کرده است.

بازار جهانی نفت هفته گذشته تحت تاثیر تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیکی، کاهش تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز و نگرانی از اختلال در عرضه، یکی از صعودی‌ترین هفته‌های اخیر را پشت سر گذاشت؛ به‌طوری که برنت از محدوده ۸۹ دلار به بیش از ۹۴ دلار رسید و وست‌تگزاس اینترمیدیت نیز تا ۸۷ دلار افزایش یافت.

وزارت خارجه امارات متحده عربی اعلام کرد دو شناور وابسته به شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) شامگاه پنجشنبه هنگام عبور از تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته‌اند؛ حادثه‌ای که به گفته ابوظبی، تلفات جانی یا مصدومیت نداشته است.

بازار جهانی نفت هفته گذشته میان دو نیروی متضاد گرفتار بود؛ از یک سو سیگنال‌های دیپلماتیک و امید به کاهش تنش‌ها، قیمت‌ها را به سمت پایین کشید و از سوی دیگر، تداوم ابهام درباره تنگه هرمز، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و نگرانی از کاهش عرضه، بار دیگر خریداران را به بازار بازگرداند. در نهایت، نفت هفته‌ای پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ بازاری که نشان داد حتی کوچک‌ترین تغییر در چشم‌انداز سیاسی منطقه می‌تواند مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.

تا پیش از جنگ اخیر، نوعی معادلۀ امنیتی و بازدارندگی در غرب آسیا شکل گرفته بود که محور ضدایرانی منطقه، با تمام لفاظی‌ها و تهدیدها، اما خط قرمز تهران را رعایت کرده و حتی رفت‌وبرگشت‌های امنیتی خود را با ایران در همان چهارچوب مدیریت می‌کردند. این معادلۀ قدرت، با دو تهاجم اخیر، جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، عملاً از هم پاشیده شد. فضای فعلی پساجنگ، از نوعی است که هرچند ضرباتی جدی بر پیکرۀ ائتلاف امریکایی – اسرائیلی وارد شده است، اما هنوز معادلۀ جدیدی هم شکل نگرفته که کشور را بیمه و سایۀ جنگ را از ایران عزیز دور کند

روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال در گزارشی تحلیلی هشدار داده است که همزمانی اختلال در دو گذرگاه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، نزدیک به ۲۵ درصد از جریان تجارت نفت جهان را با تهدید مواجه کرده است؛ وضعیتی که می‌تواند صادرات نفت عربستان را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده و فشار تازه‌ای بر بازار جهانی انرژی وارد کند.

تشدید ناامنی در سه مسیر راهبردی انتقال نفت شامل دریای سرخ، تنگه هرمز و مسیر صادرات نفت دریای خزر، بازار جهانی انرژی را با نگرانی تازه‌ای از محدودیت عرضه مواجه کرده است؛ موضوعی که باعث شده قیمت نفت فیزیکی برنت به بیش از ۱۰۵ دلار در هر بشکه برسد و فاصله آن با بازار آتی افزایش یابد.

تحولات امروز در تنگه هرمز نشان می‌دهد که این آبراه استراتژیک همچنان مهم‌ترین نقطه ریسک ژئوپلیتیکی در بازار انرژی جهان است. داده‌های مراکز پایش دریایی و انرژی از کاهش شدید تردد نفتکش‌ها، افزایش هزینه‌های بیمه جنگ و بازنگری شرکت‌های کشتیرانی در برنامه‌های عملیاتی خود حکایت دارد.

بازار جهانی نفت در هفته گذشته بیش از هر چیز از تحولات ژئوپلیتیکی تاثیر پذیرفت. در حالی که افزایش تولید اوپک‌پلاس و رشد عرضه جهانی در ابتدای هفته فشار نزولی بر قیمت‌ها وارد کرده بود، تشدید تنش‌ها در خلیج فارس و نگرانی از اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، مسیر بازار را تغییر داد و موجب شد نفت برنت و وست‌تگزاس اینترمدیت در پایان هفته رشد قابل توجهی را به ثبت برسانند.

بازار جهانی نفت در آغاز معاملات هفته با افزایش قیمت مواجه شد؛ رشدی که در پی تشدید دوباره تنش‌ها میان آمریکا و ایران و افزایش نااطمینانی نسبت به وضعیت امنیتی تنگه هرمز شکل گرفت. معامله‌گران اکنون با نگرانی بیشتری تحولات منطقه را دنبال می‌کنند؛ چراکه هرگونه اختلال در این گذرگاه حیاتی می‌تواند تعادل عرضه جهانی را برهم بزند.

بازار جهانی نفت در پایان هفته تحت تأثیر کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیکی، ازسرگیری جریان عادی کشتیرانی در تنگه هرمز و چشم‌انداز افزایش عرضه از سوی عراق، با افتی محسوس مواجه شد؛ افتی که قیمت طلای سیاه را به سطوح پیش از آغاز تنش‌های نظامی در خاورمیانه بازگرداند.

با آغاز روند بازگشایی تنگه هرمز پس از توافق آتش‌بس میان آمریکا و ایران، بازار جهانی انرژی وارد مرحله‌ای تازه از بازتنظیم شده است؛ مرحله‌ای که به گفته کارشناسان، بازگشت کامل آن به وضعیت عادی نه‌تنها سریع نخواهد بود، بلکه در بخش گاز طبیعی مایع (LNG) پیچیدگی‌های بیشتری نسبت به نفت دارد.

منابع خبری گفتند که صداهای انفجار بامداد گذشته در شرق هرمزگان و حوالی تنگه هرمز در نتیجه تبادل آتش بین نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و نیروهای آمریکایی و فعال شدن پدافند رخ داده است.

انسداد هرمز بازار را تکان داد، اما تغییر مسیرهای تجاری و استفاده از ذخایر، ضربه اولیه را خنثی کرد! با این حال، اگر تنش‌ها پایان نیابد، بازار با بحران جدیِ کمبود عرضه روبرو خواهد شد.

در حالی که بازار نفت تلاش می‌کرد میان فرصت‌های دیپلماتیک و واقعیت‌های تنش‌زا تعادل برقرار کند، رویارویی‌های سیاسی در تنگه هرمز میان ایران، آمریکا و امارات، بازار را دچار بی‌ثباتی کرد. این تقابل نظامی-سیاسی، مانع از ریزش قیمت‌ها شد و هفته‌ای پر از نوسان را برای معامله‌گران رقم زد.