فرآورده های نفتی

مدیرعامل اسبق شرکت بهینه سازی مصرف سوخت از امکان رفع بحران ناترازی بنزین در یک بازه زمانی 5 ساله خبر داد.

انسداد هرمز بازار را تکان داد، اما تغییر مسیرهای تجاری و استفاده از ذخایر، ضربه اولیه را خنثی کرد! با این حال، اگر تنش‌ها پایان نیابد، بازار با بحران جدیِ کمبود عرضه روبرو خواهد شد.

تحولات ناشی از انسداد تنگه هرمز، تمرکز بازار جهانی نفت را بر امنیت مسیرهای ترانزیت معطوف کرده است. اکنون مسئله دسترسی به کانال‌های انتقال نفت، به عاملی کلیدی تبدیل شده که می‌تواند در مقاطع بحرانی، جایگاه استراتژیک کشورها را در صحنه جهانی از یکدیگر متمایز کند.

نشریه معتبر اکونومیست با انتشار یک گزارش هشداردهنده، سکون فعلی بازار نفت را «آرامش قبل از طوفان» توصیف کرد. به گزارش این نشریه، توقف مذاکرات صلح ایران و آمریکا در کنار بزرگترین شوک عرضه تاریخ، بمب ساعتی را در بازار انرژی فعال کرده که می‌تواند در هفته‌های آینده قیمت نفت را به صورت مهارنشدنی به اوج برساند.

در پی تشدید تنش‌های میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، اتحادیه آسه‌آن با ابراز نگرانی جدی از وضعیت موجود در خاورمیانه، خواستار صیانت از آزادی دریانوردی شد. رهبران این اتحادیه در نشست سال ۲۰۲۶، بر لزوم جلوگیری از وقوع درگیری‌های وسیع‌تر در منطقه تأکید کردند.

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس از پیگیری جدی برای بازگشت ۱۸ میلیارد دلار ارز صادراتی خبر داد. این اقدام با هدف جبران خسارت‌های وارده به صنعت پتروشیمی و تأمین بودجه لازم برای توسعه صنایع پایین‌دستی در دستور کار قرار گرفته است.

در حالی که بازار جهانی نفت با مازاد عرضه روبه‌روست، تنش‌های فزاینده میان ایران و آمریکا می‌تواند به عاملی برای تقویت «حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی» تبدیل شود؛ عاملی که دست اوپک‌پلاس را برای بازگرداندن تدریجی تولید بازتر می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد این ائتلاف بعید است واکنش مستقیمی به تنش‌ها نشان دهد، اما آماده است در صورت اختلال در عرضه ایران، با افزایش تولید، بازار را مدیریت کند.

همزمان با تشدید رقابت میان تهران و مسکو برای حفظ سهم بازار در چین، گزارش تازه مؤسسه تحلیلی Kpler نشان می‌دهد نفت ایران با تخفیفی حدود ۱۰.۵ دلار پایین‌تر از شاخص Brent crude به فروش می‌رسد؛ رقمی که بیانگر فشار مضاعف بر درآمدهای نفتی کشور است.

مدیرکل پیشین امور خزر و آسیای میانه وزارت نفت با طرح ادعاهایی درباره فعالیت «تراستی‌های نفتی» اعلام کرد رقم ارزی که به کشور بازنگشته، بیش از ۱۱ میلیارد دلار برآورد می‌شود. به گفته او، شکل‌گیری ساختارهای غیرشفاف، ورود نهادهای غیرمتخصص و تضعیف بدنه کارشناسی صنعت نفت، زمینه بروز فساد ساختاری و شکل‌گیری شبکه‌های واسطه‌ای در فروش نفت را فراهم کرده است.

بازار جهانی نفت در حالی زیر فشار مازاد عرضه و فضای نزولی معامله‌گران قرار دارد که تهدیدهای ژئوپولیتیک به‌ویژه احتمال تشدید تنش میان ایران و آمریکا، می‌تواند معادله را ناگهان بر هم بزند. در شرایطی که برنت ماه‌ها در محدوده‌ای محدود نوسان کرده، برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند وقوع یک درگیری گسترده در خاورمیانه قادر است قیمت‌ها را حتی تا مرز دو برابر شدن بالا ببرد.

در حالی‌که عربستان سعودی با حدود ۵۰ تا ۶۰ نفتکش بسیار بزرگ (VLCC) روزانه بیش از ۶ میلیون بشکه نفت صادر می‌کند، برآوردها از حضور ۱۵۰ تا ۱۷۰ نفتکش در شبکه موسوم به «ناوگان سایه» ایران حکایت دارد؛ ناوگانی که با وجود ظرفیت اسمی بالاتر، صادراتی به‌مراتب کمتر را پشتیبانی می‌کند. این شکاف آماری نشان می‌دهد تعداد کشتی‌ها الزاماً شاخص دقیقی برای سنجش مقیاس واقعی صادرات نیست.

دولت چهاردهم کار خود را در شرایطی آغاز کرد که صنعت نفت ایران زیر فشار هم‌زمان تحریم‌های هدفمند، ناترازی انرژی و فرسودگی زیرساخت‌ها قرار داشت؛ اما به‌جای تکرار مسیرهای گذشته، تلاش کرد با بازتعریف نقش نفت و گاز، این منابع را از یک ابزار درآمدی کوتاه‌مدت به اهرمی راهبردی برای امنیت انرژی و آینده اقتصاد ملی تبدیل کند.

در حالی که این روزها آینده ونزوئلا پس از حمله و بازداشت نیکلاس مادورو توسط ایالات متحده در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، تحلیل دقیق‌تر از آنچه در پس‌زمینه این تحولات جریان دارد ضروری به نظر می‌رسد. آیا آنچه که اتفاق افتاده، تنها یک درگیری سیاسی است یا بازی‌های ژئوپولیتیکی پیچیده‌تر در این بحران نهفته است؟ در این مقاله به بررسی ریشه‌های بحران، نقش نفت و سیاست‌های داخلی ونزوئلا خواهیم پرداخت.

بازار جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی قرار دارد؛ از ابهام در سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا و واکنش شرکای تجاری گرفته تا نقش پررنگ ایالات متحده به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و مصرف‌کننده نفت. حجت‌الله غنیمی‌فرد، رئیس پیشین دپارتمان مطالعات نفتی اوپک، معتقد است این عوامل مانع از جهش قیمت نفت شده و چشم‌انداز بازار را به سمت ثباتی شکننده در محدوده ۶۰ دلار سوق می‌دهد.

سخنگوی کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۵ با تشریح دلایل رد کلیات لایحه بودجه، کاهش محسوس قدرت خرید حقوق‌بگیران، افزایش مالیات‌ها، نبود شفافیت در منابع نفتی، ضعف در مدیریت یارانه‌ها و بی‌توجهی به پروژه‌های عمرانی را از مهم‌ترین ایرادات لایحه پیشنهادی دولت عنوان کرد.

صادرات نفت ایران برخلاف فشار تحریم‌ها ادامه یافته و حتی به سطوح قابل‌توجهی رسیده، اما مسئله اصلی نه فروش نفت، بلکه مسیر پرهزینه و پرریسک بازگشت ارز آن است. در غیاب کانال‌های رسمی بانکی، سازوکاری غیرشفاف و شبکه‌محور موسوم به «اقتصاد تراستی» به ستون پنهان تجارت نفت ایران تبدیل شده؛ مدلی که بقای صادرات را تضمین کرده، اما همزمان هزینه‌های سنگینی به اقتصاد تحمیل می‌کند.

بررسی ارقام لایحه بودجه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد دولت با نگاهی محتاطانه به بازار جهانی نفت، کاهش چشمگیری در سهم درآمدهای نفتی بودجه در نظر گرفته است. به گفته سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی، اگرچه صادرات روزانه نفت حدود یک میلیون بشکه برآورد شده، اما تخفیف‌های اجباری و مازاد عرضه جهانی می‌تواند قیمت نفت ایران را حتی به کمتر از ۵۰ دلار در هر بشکه برساند.

معاون وزیر نفت در امور مهندسی، پژوهش و فناوری با تأکید بر نقش راهبردی پژوهشگاه صنعت نفت گفت: این مجموعه باید به محور اصلی فعالیت‌های فناورانه صنعت نفت تبدیل شود و با جلب اعتماد بخش‌های دولتی و خصوصی، پاسخگوی نیازهای فناورانه کشور باشد.

رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی اعلام کرد: در سال نخست اجرای برنامه هفتم توسعه، عملکرد دستگاه‌ها در حوزه‌هایی مانند جمع‌آوری گازهای مشعل، تولید فرآورده‌های نفتی و کاهش تلفات شبکه برق مطلوب بوده است، اما اهدافی همچون رشد اقتصادی ۹ درصدی بخش نفت، رفع ناترازی انرژی و تشکیل سازمان بهینه‌سازی انرژی هنوز محقق نشده‌اند.

در حالی که بازارهای جهانی خود را برای جهش احتمالی قیمت جهش نفت به دنبال افزایش تنش‌ها با ورود آمریکا به جنگ آماده می‌کنند؛ برخی کارشناسان معتقدند که بسته شدن تنگه هرمز می‌تواند قیمت نفت را تا 100 دلار در هر بشکه برساند.