صنایع نفت و گاز

چگونه پکن در جنگ ایران و آمریکا سقف قیمت نفت را پایین آورد و دست ایران را در بازار بست؟

اقتصاد جهان در حالی به سمت انرژی‌های پاک حرکت می‌کند که هنوز بخش بزرگی از حمل‌ونقل، صنایع سنگین و پتروشیمی به نفت و گاز وابسته است. در چنین شرایطی، اختلال طولانی‌مدت در تولید و صادرات نفت خلیج فارس یا بسته‌شدن مسیرهایی مانند تنگه هرمز می‌تواند بازار انرژی را با یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه در دهه‌های اخیر مواجه کند؛ شوکی که افزایش قیمت نفت، تورم، اختلال در تجارت جهانی و حتی تغییر دوباره ترکیب انرژی کشورها را به دنبال خواهد داشت.

تراستی‌ها سال‌ها در سایه تحریم‌ها، یکی از محرمانه‌ترین حلقه‌های انتقال پول نفت و تجارت خارجی ایران بودند؛ شبکه‌ای از افراد و شرکت‌های واسطه که قرار بود راهی برای عبور از محدودیت‌های بانکی و حفظ جریان صادرات باشند. اما امروز همین سازوکار اضطراری به یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ پرونده‌ای که پای میلیاردها دلار منابع نفتی، اختلاف روایت مسئولان، نحوه انتخاب واسطه‌ها، ضعف نظارت و ورود قوه قضاییه را به میان کشیده و این پرسش را مطرح کرده است که چگونه ابزاری برای دور زدن تحریم‌ها، خود به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های مدیریت منابع ارزی ایران تبدیل شد.

تشدید ناامنی در سه مسیر راهبردی انتقال نفت شامل دریای سرخ، تنگه هرمز و مسیر صادرات نفت دریای خزر، بازار جهانی انرژی را با نگرانی تازه‌ای از محدودیت عرضه مواجه کرده است؛ موضوعی که باعث شده قیمت نفت فیزیکی برنت به بیش از ۱۰۵ دلار در هر بشکه برسد و فاصله آن با بازار آتی افزایش یابد.

چین با اتکا به ذخایر گسترده نفت خام و مدیریت هوشمندانه زمان خرید، به بازیگری تأثیرگذار در بازار جهانی نفت تبدیل شده است. استفاده از نفت ذخیره‌شده در دوره اوج تنش‌های ژئوپلیتیکی، نه‌تنها نیاز این کشور به واردات را کاهش داد، بلکه مسیر صادرات تولیدکنندگان بزرگ، سیاست‌های قیمت‌گذاری عربستان و روند معاملات نفت ایران را نیز تحت تأثیر قرار داد؛ تغییری که از نگاه تحلیلگران، قواعد سنتی بازار نفت را وارد مرحله‌ای تازه کرده است.

علی‌اکبر پورابراهیم، مدیر جنجالی و باسابقه حوزه تجارت نفت، با حکم حمید بورد، معاون وزیر نفت، بار دیگر به سمت سرپرستی شرکت بازرگانی نفت ایران (NICO) منصوب شد.

بازار جهانی نفت در پایان هفته تحت تأثیر کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیکی، ازسرگیری جریان عادی کشتیرانی در تنگه هرمز و چشم‌انداز افزایش عرضه از سوی عراق، با افتی محسوس مواجه شد؛ افتی که قیمت طلای سیاه را به سطوح پیش از آغاز تنش‌های نظامی در خاورمیانه بازگرداند.

با آغاز روند بازگشایی تنگه هرمز پس از توافق آتش‌بس میان آمریکا و ایران، بازار جهانی انرژی وارد مرحله‌ای تازه از بازتنظیم شده است؛ مرحله‌ای که به گفته کارشناسان، بازگشت کامل آن به وضعیت عادی نه‌تنها سریع نخواهد بود، بلکه در بخش گاز طبیعی مایع (LNG) پیچیدگی‌های بیشتری نسبت به نفت دارد.

بازار جهانی نفت هفته گذشته یکی از پرتنش‌ترین دوره‌های خود در ماه‌های اخیر را پشت سر گذاشت؛ دوره‌ای که در آن هر تحول سیاسی و نظامی در منطقه، مستقیماً بر روند قیمت‌ها اثر گذاشت. از تشدید تنش‌های نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل گرفته تا گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال توافق میان تهران و واشنگتن، همگی باعث شدند نفت در مسیرهای متضاد حرکت کند و معامله‌گران با احتیاط بیشتری وارد بازار شوند.

بازار جهانی نفت در هفته گذشته تحت تاثیر مستقیم تحولات سیاسی و امنیتی خاورمیانه نوسانات قابل‌توجهی را تجربه کرد. تشدید تنش‌ها میان ایران، آمریکا، اسرائیل و حزب‌الله از یک سو و نگرانی‌ها درباره امنیت تنگه هرمز از سوی دیگر، قیمت نفت را در بیشتر روزهای هفته در سطوح بالا نگه داشت. با این حال، انتشار برخی اخبار درباره احتمال کاهش تنش‌ها و تداوم صادرات نفت کشورهای منطقه مانع از جهش بیشتر قیمت‌ها شد.

اختلال طولانی‌مدت در تنگه هرمز و کاهش شدید صادرات فرآورده‌های نفتی خاورمیانه، بازار جهانی سوخت جت را با چالش جدی مواجه کرده است. اروپا که بخش عمده نیاز خود را از این منطقه تامین می‌کرد، اکنون با افت ذخایر و کمبود عرضه روبه‌رو شده و برای جبران این وضعیت به واردات بیشتر از آمریکا و کشورهای غرب آفریقا روی آورده است.

مقام‌های ارشد اتحادیه اروپا با هشدار درباره وابستگی گسترده این بلوک به واردات نفت و گاز، تاکید کردند که تکیه سنگین بر منابع انرژی خارجی در شرایط بحران و جنگ می‌تواند به ابزاری برای اعمال فشار سیاسی و اقتصادی علیه اروپا تبدیل شود؛ موضوعی که ضرورت توسعه منابع داخلی انرژی و کاهش وابستگی‌های راهبردی را دوچندان کرده است.

مدیرعامل اسبق شرکت بهینه سازی مصرف سوخت از امکان رفع بحران ناترازی بنزین در یک بازه زمانی 5 ساله خبر داد.

انسداد هرمز بازار را تکان داد، اما تغییر مسیرهای تجاری و استفاده از ذخایر، ضربه اولیه را خنثی کرد! با این حال، اگر تنش‌ها پایان نیابد، بازار با بحران جدیِ کمبود عرضه روبرو خواهد شد.

تحولات ناشی از انسداد تنگه هرمز، تمرکز بازار جهانی نفت را بر امنیت مسیرهای ترانزیت معطوف کرده است. اکنون مسئله دسترسی به کانال‌های انتقال نفت، به عاملی کلیدی تبدیل شده که می‌تواند در مقاطع بحرانی، جایگاه استراتژیک کشورها را در صحنه جهانی از یکدیگر متمایز کند.

نشریه معتبر اکونومیست با انتشار یک گزارش هشداردهنده، سکون فعلی بازار نفت را «آرامش قبل از طوفان» توصیف کرد. به گزارش این نشریه، توقف مذاکرات صلح ایران و آمریکا در کنار بزرگترین شوک عرضه تاریخ، بمب ساعتی را در بازار انرژی فعال کرده که می‌تواند در هفته‌های آینده قیمت نفت را به صورت مهارنشدنی به اوج برساند.

در پی تشدید تنش‌های میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، اتحادیه آسه‌آن با ابراز نگرانی جدی از وضعیت موجود در خاورمیانه، خواستار صیانت از آزادی دریانوردی شد. رهبران این اتحادیه در نشست سال ۲۰۲۶، بر لزوم جلوگیری از وقوع درگیری‌های وسیع‌تر در منطقه تأکید کردند.

رویترز در گزارشی خروج ناگهانی امارات از اوپک را ضربه‌ای سنگین به سیاست‌های نفتی عربستان دانست. این تصمیم که با هدف افزایش تولید نفت امارات اتخاذ شده، به عنوان تهدیدی برای جایگاه رهبری عربستان در اوپک‌پلاس در دوران بحران‌های تاریخی انرژی مطرح شده است.

آخرین گزارش‌های بازار نفت نشان می‌دهد که ریسک‌های ژئوپلیتیکی در آب‌های منطقه، به ویژه خلیج فارس و تنگه هرمز، همچنان موتور محرک اصلی نوسانات قیمتی بوده‌اند. از توقیف شناورها و تحریم‌های آمریکا گرفته تا دیدارهای دیپلماتیک، هر کدام نقشی در بالا و پایین رفتن بهای طلای سیاه ایفا کردند.

همزمان با تشدید رقابت میان تهران و مسکو برای حفظ سهم بازار در چین، گزارش تازه مؤسسه تحلیلی Kpler نشان می‌دهد نفت ایران با تخفیفی حدود ۱۰.۵ دلار پایین‌تر از شاخص Brent crude به فروش می‌رسد؛ رقمی که بیانگر فشار مضاعف بر درآمدهای نفتی کشور است.