تنگه هرمز

وزارت خارجه امارات متحده عربی اعلام کرد دو شناور وابسته به شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) شامگاه پنجشنبه هنگام عبور از تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته‌اند؛ حادثه‌ای که به گفته ابوظبی، تلفات جانی یا مصدومیت نداشته است.

بازار جهانی نفت هفته گذشته میان دو نیروی متضاد گرفتار بود؛ از یک سو سیگنال‌های دیپلماتیک و امید به کاهش تنش‌ها، قیمت‌ها را به سمت پایین کشید و از سوی دیگر، تداوم ابهام درباره تنگه هرمز، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و نگرانی از کاهش عرضه، بار دیگر خریداران را به بازار بازگرداند. در نهایت، نفت هفته‌ای پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ بازاری که نشان داد حتی کوچک‌ترین تغییر در چشم‌انداز سیاسی منطقه می‌تواند مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.

تا پیش از جنگ اخیر، نوعی معادلۀ امنیتی و بازدارندگی در غرب آسیا شکل گرفته بود که محور ضدایرانی منطقه، با تمام لفاظی‌ها و تهدیدها، اما خط قرمز تهران را رعایت کرده و حتی رفت‌وبرگشت‌های امنیتی خود را با ایران در همان چهارچوب مدیریت می‌کردند. این معادلۀ قدرت، با دو تهاجم اخیر، جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، عملاً از هم پاشیده شد. فضای فعلی پساجنگ، از نوعی است که هرچند ضرباتی جدی بر پیکرۀ ائتلاف امریکایی – اسرائیلی وارد شده است، اما هنوز معادلۀ جدیدی هم شکل نگرفته که کشور را بیمه و سایۀ جنگ را از ایران عزیز دور کند

روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال در گزارشی تحلیلی هشدار داده است که همزمانی اختلال در دو گذرگاه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، نزدیک به ۲۵ درصد از جریان تجارت نفت جهان را با تهدید مواجه کرده است؛ وضعیتی که می‌تواند صادرات نفت عربستان را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده و فشار تازه‌ای بر بازار جهانی انرژی وارد کند.

تشدید ناامنی در سه مسیر راهبردی انتقال نفت شامل دریای سرخ، تنگه هرمز و مسیر صادرات نفت دریای خزر، بازار جهانی انرژی را با نگرانی تازه‌ای از محدودیت عرضه مواجه کرده است؛ موضوعی که باعث شده قیمت نفت فیزیکی برنت به بیش از ۱۰۵ دلار در هر بشکه برسد و فاصله آن با بازار آتی افزایش یابد.

تحولات امروز در تنگه هرمز نشان می‌دهد که این آبراه استراتژیک همچنان مهم‌ترین نقطه ریسک ژئوپلیتیکی در بازار انرژی جهان است. داده‌های مراکز پایش دریایی و انرژی از کاهش شدید تردد نفتکش‌ها، افزایش هزینه‌های بیمه جنگ و بازنگری شرکت‌های کشتیرانی در برنامه‌های عملیاتی خود حکایت دارد.

بازار جهانی نفت در هفته گذشته بیش از هر چیز از تحولات ژئوپلیتیکی تاثیر پذیرفت. در حالی که افزایش تولید اوپک‌پلاس و رشد عرضه جهانی در ابتدای هفته فشار نزولی بر قیمت‌ها وارد کرده بود، تشدید تنش‌ها در خلیج فارس و نگرانی از اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، مسیر بازار را تغییر داد و موجب شد نفت برنت و وست‌تگزاس اینترمدیت در پایان هفته رشد قابل توجهی را به ثبت برسانند.

بازار جهانی نفت در آغاز معاملات هفته با افزایش قیمت مواجه شد؛ رشدی که در پی تشدید دوباره تنش‌ها میان آمریکا و ایران و افزایش نااطمینانی نسبت به وضعیت امنیتی تنگه هرمز شکل گرفت. معامله‌گران اکنون با نگرانی بیشتری تحولات منطقه را دنبال می‌کنند؛ چراکه هرگونه اختلال در این گذرگاه حیاتی می‌تواند تعادل عرضه جهانی را برهم بزند.

بازار جهانی نفت در پایان هفته تحت تأثیر کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیکی، ازسرگیری جریان عادی کشتیرانی در تنگه هرمز و چشم‌انداز افزایش عرضه از سوی عراق، با افتی محسوس مواجه شد؛ افتی که قیمت طلای سیاه را به سطوح پیش از آغاز تنش‌های نظامی در خاورمیانه بازگرداند.

با آغاز روند بازگشایی تنگه هرمز پس از توافق آتش‌بس میان آمریکا و ایران، بازار جهانی انرژی وارد مرحله‌ای تازه از بازتنظیم شده است؛ مرحله‌ای که به گفته کارشناسان، بازگشت کامل آن به وضعیت عادی نه‌تنها سریع نخواهد بود، بلکه در بخش گاز طبیعی مایع (LNG) پیچیدگی‌های بیشتری نسبت به نفت دارد.

منابع خبری گفتند که صداهای انفجار بامداد گذشته در شرق هرمزگان و حوالی تنگه هرمز در نتیجه تبادل آتش بین نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و نیروهای آمریکایی و فعال شدن پدافند رخ داده است.

انسداد هرمز بازار را تکان داد، اما تغییر مسیرهای تجاری و استفاده از ذخایر، ضربه اولیه را خنثی کرد! با این حال، اگر تنش‌ها پایان نیابد، بازار با بحران جدیِ کمبود عرضه روبرو خواهد شد.

در حالی که بازار نفت تلاش می‌کرد میان فرصت‌های دیپلماتیک و واقعیت‌های تنش‌زا تعادل برقرار کند، رویارویی‌های سیاسی در تنگه هرمز میان ایران، آمریکا و امارات، بازار را دچار بی‌ثباتی کرد. این تقابل نظامی-سیاسی، مانع از ریزش قیمت‌ها شد و هفته‌ای پر از نوسان را برای معامله‌گران رقم زد.

جعفری طهرانی عنوان کرد که در شرایط فعلی به دلیل محاصره در جنوب می‌توان از ظرفیت های موجود در بندر چابهار، بنادر شمالی و مسیرهای ریلی به کشورهای آسیای میانه برای تجارت کالا استفاده کرد.

پس از گذشت دو ماه از بسته شدن تنگه هرمز، تحلیلگران ارشد انرژی از وقوع یک فاجعه در بازار جهانی نفت خبر می‌دهند. طبق گزارش جی‌پی مورگان، با رسیدن آخرین محموله‌های موجود به مقصد در تاریخ ۲۰ آوریل، جهان با کمبود شدید و بحرانی نفت مواجه خواهد شد.

دکتر زهره الهیان، نماینده ادوار گذشته مجلس شورای اسلامی و دبیرکل جمعیت اعتلای نهادهای مردمی انقلاب اسلامی، در حساب رسمی خود در شبکه اجتماعی ایکس با بازتاب هشدار راهبردی رهبر معظم انقلاب، خطاب به دشمنان نوشت: «آمریکا در خلیج فارس جایی ندارد مگر در قعر آب‌هایش.»

همزمان با تقویت امیدها به ازسرگیری مذاکرات صلح میان آمریکا و ایران قیمت نفت آمریکا در معاملات کاهش یافت، اما تداوم اختلال در تنگه هرمز باعث شد شاخص‌های نفتی در مسیر ثبت بهترین رشد هفتگی خود از اوایل ماه مارس قرار بگیرند. در همین راستا، قیمت نفت ایران نیز یک بار دیگر، از ۱۰۲ دلار عبور کرد.

در پی تشدید تهدیدات نظامی علیه ایران، جمعیت اعتلای نهادهای مردمی انقلاب اسلامی، انجمن حقوق بین‌الملل ایران و مجمع بین‌المللی اساتید مسلمان دانشگاه‌ها، با ارائه یک بسته قانونی ۱۰ ماده‌ای به مجلس شورای اسلامی، خواستار بازتعریف بنیادین رژیم حقوقی تردد در تنگه هرمز شدند.

تنگه هرمز، نقطه‌ای تلاقی دریا‌های آزاد و عمیق به خلیج فارس، با عرضی حداکثر حدود ۳۹ مایل دریایی است که مسیر پیمایشی بیش از یک‌سوم از نفت دنیاست که از طریق دریا حمل می‌شود.