بانک اطلاعات متخصصان حوزه دریا

تایوان برای نخستین‌بار در یک رزمایش دفاعی، اینترنت موبایل را عمداً تا حدی کند کرد که ارتباطات تصویری و بسیاری از خدمات آنلاین عملاً از دسترس خارج شدند؛ تمرینی برای روزی که جنگ، حمله سایبری یا آسیب به زیرساخت‌های ارتباطی، شبکه را مختل کند.

چگونه پکن در جنگ ایران و آمریکا سقف قیمت نفت را پایین آورد و دست ایران را در بازار بست؟

اقتصاد جهان در حالی به سمت انرژی‌های پاک حرکت می‌کند که هنوز بخش بزرگی از حمل‌ونقل، صنایع سنگین و پتروشیمی به نفت و گاز وابسته است. در چنین شرایطی، اختلال طولانی‌مدت در تولید و صادرات نفت خلیج فارس یا بسته‌شدن مسیرهایی مانند تنگه هرمز می‌تواند بازار انرژی را با یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه در دهه‌های اخیر مواجه کند؛ شوکی که افزایش قیمت نفت، تورم، اختلال در تجارت جهانی و حتی تغییر دوباره ترکیب انرژی کشورها را به دنبال خواهد داشت.

بازار جهانی نفت هفته گذشته میان دو نیروی متضاد گرفتار بود؛ از یک سو سیگنال‌های دیپلماتیک و امید به کاهش تنش‌ها، قیمت‌ها را به سمت پایین کشید و از سوی دیگر، تداوم ابهام درباره تنگه هرمز، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و نگرانی از کاهش عرضه، بار دیگر خریداران را به بازار بازگرداند. در نهایت، نفت هفته‌ای پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ بازاری که نشان داد حتی کوچک‌ترین تغییر در چشم‌انداز سیاسی منطقه می‌تواند مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.

از گلستان و ترکمانچای تا معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ و کنوانسیون آکتائو؛ حقوق ایران در خزر چگونه تغییر کرد و امروز کدام بخش از پرونده همچنان باز است؟
دریای خزر برای ایران فقط یک پهنه آبی در شمال کشور نیست؛ پرونده‌ای تاریخی، حقوقی، امنیتی و اقتصادی است که بیش از دو قرن فراز و نشیب را پشت سر گذاشته است

تراستی‌ها سال‌ها در سایه تحریم‌ها، یکی از محرمانه‌ترین حلقه‌های انتقال پول نفت و تجارت خارجی ایران بودند؛ شبکه‌ای از افراد و شرکت‌های واسطه که قرار بود راهی برای عبور از محدودیت‌های بانکی و حفظ جریان صادرات باشند. اما امروز همین سازوکار اضطراری به یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ پرونده‌ای که پای میلیاردها دلار منابع نفتی، اختلاف روایت مسئولان، نحوه انتخاب واسطه‌ها، ضعف نظارت و ورود قوه قضاییه را به میان کشیده و این پرسش را مطرح کرده است که چگونه ابزاری برای دور زدن تحریم‌ها، خود به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های مدیریت منابع ارزی ایران تبدیل شد.

بازار جهانی نفت دیگر فقط به تراز عرضه و تقاضا واکنش نشان نمی‌دهد. آنچه این روزها قیمت هر بشکه نفت را بالا و پایین می‌کند، بیش از هر چیز سطح بی‌اعتمادی به آینده امنیت خاورمیانه است. هر خبر از تنگه هرمز، هر تهدید نظامی و هر نشانه‌ای از دیپلماسی، تنها برای چند ساعت مسیر بازار را تغییر می‌دهد و سپس جای خود را به تردید تازه‌ای می‌دهد. در چنین فضایی، ریسک دیگر یک عامل موقت نیست؛ به بخشی از قیمت نفت تبدیل شده است.

روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال در گزارشی تحلیلی هشدار داده است که همزمانی اختلال در دو گذرگاه راهبردی تنگه هرمز و باب‌المندب، نزدیک به ۲۵ درصد از جریان تجارت نفت جهان را با تهدید مواجه کرده است؛ وضعیتی که می‌تواند صادرات نفت عربستان را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده و فشار تازه‌ای بر بازار جهانی انرژی وارد کند.

بازار جهانی نفت در هفته گذشته بیش از هر چیز از تحولات ژئوپلیتیکی تاثیر پذیرفت. در حالی که افزایش تولید اوپک‌پلاس و رشد عرضه جهانی در ابتدای هفته فشار نزولی بر قیمت‌ها وارد کرده بود، تشدید تنش‌ها در خلیج فارس و نگرانی از اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، مسیر بازار را تغییر داد و موجب شد نفت برنت و وست‌تگزاس اینترمدیت در پایان هفته رشد قابل توجهی را به ثبت برسانند.

نشریه معتبر اکونومیست با انتشار یک گزارش هشداردهنده، سکون فعلی بازار نفت را «آرامش قبل از طوفان» توصیف کرد. به گزارش این نشریه، توقف مذاکرات صلح ایران و آمریکا در کنار بزرگترین شوک عرضه تاریخ، بمب ساعتی را در بازار انرژی فعال کرده که می‌تواند در هفته‌های آینده قیمت نفت را به صورت مهارنشدنی به اوج برساند.

در حالی که بازار نفت تلاش می‌کرد میان فرصت‌های دیپلماتیک و واقعیت‌های تنش‌زا تعادل برقرار کند، رویارویی‌های سیاسی در تنگه هرمز میان ایران، آمریکا و امارات، بازار را دچار بی‌ثباتی کرد. این تقابل نظامی-سیاسی، مانع از ریزش قیمت‌ها شد و هفته‌ای پر از نوسان را برای معامله‌گران رقم زد.

در پی تشدید تنش‌های میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، اتحادیه آسه‌آن با ابراز نگرانی جدی از وضعیت موجود در خاورمیانه، خواستار صیانت از آزادی دریانوردی شد. رهبران این اتحادیه در نشست سال ۲۰۲۶، بر لزوم جلوگیری از وقوع درگیری‌های وسیع‌تر در منطقه تأکید کردند.

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس از پیگیری جدی برای بازگشت ۱۸ میلیارد دلار ارز صادراتی خبر داد. این اقدام با هدف جبران خسارت‌های وارده به صنعت پتروشیمی و تأمین بودجه لازم برای توسعه صنایع پایین‌دستی در دستور کار قرار گرفته است.

رویترز در گزارشی خروج ناگهانی امارات از اوپک را ضربه‌ای سنگین به سیاست‌های نفتی عربستان دانست. این تصمیم که با هدف افزایش تولید نفت امارات اتخاذ شده، به عنوان تهدیدی برای جایگاه رهبری عربستان در اوپک‌پلاس در دوران بحران‌های تاریخی انرژی مطرح شده است.

شرکت ملی نفت کویت به دنبال انسداد تنگه هرمز که عملاً تردد دریایی در خلیج فارس را به صفر رسانده، ناچار به اعلام «قوه قاهره» در تحویل محموله‌های نفت خام و فرآورده‌های تصفیه شده کرد.

تنگه هرمز، نقطه‌ای تلاقی دریا‌های آزاد و عمیق به خلیج فارس، با عرضی حداکثر حدود ۳۹ مایل دریایی است که مسیر پیمایشی بیش از یک‌سوم از نفت دنیاست که از طریق دریا حمل می‌شود.

هم‌زمان با اختلال در تردد دریایی تنگه هرمز، نشانه‌هایی از تغییر واحد پولی معاملات انرژی در این شاهراه حیاتی پس از 56 سال گزارش شده است؛ تحولی که برخی منابع آن را ضربه‌ای کم‌سابقه به سازوکار سنتی پترودلار توصیف می‌کنند.